Sülh sazişi və region təhlükəsizliyi
Azərbaycan ilə Ermənistan arasında imzalanacaq sülh sazişi Cənubi Qafqazın gələcək təhlükəsizliyini müəyyən edən əsas amillərdən biridir. Kənar güclərin regionla bağlı narahatedici niyyətləri fonunda, hər an alovlana biləcək zorakılıq dalğası ərəfəsində Azərbaycanın sülh təşəbbüsləri regionun təhlükəsizliyinin təminatı üçün istifadə etdiyi başlıca vasitədir. Bu fikirləri Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü, politoloq Yeganə Hacıyeva səsləndirib.
Diplomatik fəallıq və xarici müdaxilələr
Yeganə Hacıyeva qeyd edib ki, Azərbaycan və Ermənistan liderləri arasında Əbu-Dabidə keçirilən görüş sülh sazişinin mətninin tam razılaşdırılmasından sonra baş tutan ilk rəsmi ikitərəfli danışıqlar idi. Məlumata görə, Əbu-Dabi görüşünə hazırlıq ərəfəsində Ermənistanda müxtəlif beynəlxalq aktyorların dəstəklədiyi qruplar son bir ay ərzində ölkənin daxili proseslərində potensial və idarəolunmaz münaqişə ssenarisini işə salmışdılar. Məsələn, cəmi 10 gün ərzində kənardan dəstəklənən üç sülh əleyhdarı həbs olunub: iyunun 18-də hakimiyyəti ələ keçirməyə çağıran Rusiyayönlü oliqarx Samvel Karapetyan, iyunun 25-də “Müqəddəs mübarizə” hərəkatının rəhbəri, Fransa və Yunanıstanla geniş əlaqələrə malik arxiyepiskop Baqrat Qalstanyan terror aktları planlaşdırmaqda ittiham edilərək, bundan iki gün sonra isə Avropa İttifaqı ölkələrinin dini dairələri ilə geniş əlaqələri olan arxiyepiskop Mikael Ajapaghyan mövcud konstitusiya quruluşunu devirməyə çağırışa görə saxlanılıb.
Zəngəzur dəhlizinin regiondakı rolu
Politoloq vurğulayıb ki, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan arasında Əbu-Dabidəki danışıqlarda iki ölkə sərhədlərinin delimitasiya və demarkasiyası prosesi münasibətlərin əsas prioritetlərindən biri kimi, gələcək risklər nəzərə alınmaqla aparılması razılaşdırılıb. Qeyd olunub ki, sülh razılaşması əldə olunarsa və Zəngəzur dəhlizi açılarsa, bu, nəinki regionda nəqliyyat əlaqələrini köklü şəkildə dəyişəcək, həm də kənar güclərin bütün Transxəzər regionunda genişlənmə planlarını pozacaq. Yeganə Hacıyevanin sözlərinə görə, Zəngəzur dəhlizinin reallığa çevrilməsi onların maraqlarının əhəmiyyətli dərəcədə zəifləməsi ilə nəticələnəcək.
Qlobal vasitəçilikdə yeni tendensiyalar
Yeganə Hacıyeva, həmçinin əlavə edib ki, son illər münaqişələrin həlli yolları üçün diplomatik təsirlərin genişləndirilməsi istiqamətində Körfəz dövlətləri qlobal vasitəçilər kimi çıxış edir. Əgər əvvəllər belə təşəbbüslər əsasən Avropanın bir sıra ölkələri və ya ABŞ-ın adı ilə bağlı idisə, hazırda Körfəz dövlətləri də bu cür əhəmiyyətli addımları ilə diqqət mərkəzinə gəlirlər.
Bu “sülh əleyhdarları” kimlərdir belə? Görünür, bəzi xarici qüvvələr regionda sabitliyi qətiyyən istəmirlər. Rusiyayönlü oliqarx, Fransa və Yunanıstanla əlaqəli arxiyepiskop… Hamısı bir məqsədə xidmət edir – regionda qarışıqlıq yaratmaq, Azərbaycanın sülh təşəbbüslərini baltalamaq. Bunların fitnələrinə heç vaxt imkan verməməliyik! Azərbaycanın sülh siyasəti regionda sabitliyin yeganə yoludur və biz bu yolda qətiyyətlə irəliləməliyik.
Əlbəttə, sülh sazişinin əhəmiyyəti böyükdür, lakin reallıq ondan ibarətdir ki, regionda maraqları olan bütün tərəfləri qane edəcək bir həll yolu tapmaq çox çətindir. Xarici qüvvələrin təsirini azaltmaq üçün daxili birliyi gücləndirmək və bütün tərəflərlə açıq dialoq aparmaq lazımdır. Yalnız bu yolla davamlı sülhə nail olmaq mümkündür.
Haha, siz o “sülh əleyhdarlarını” necə də dəqiqliklə təsvir etmisiniz! 2025-ci ildə sanki bir casus filmindən səhnə yaşayırdıq, elə deyilmi? Bütün bu iddia edilən “beyin mərkəzləri”, oliqarxlardan arxiyepiskoplara qədər, guya bölgədə qarışıqlıq yaratmaq üçün əllərini ciblərinə salıb işə düşmüşdülər.
Bir anlığa elə bilirdim ki, onların gizli vulkan laboratoriyaları və kiçik şpisləri də var. Amma budur, 2026-cı ilə çatmışıq və onların bütün bu “fitnələrinə” baxmayaraq (ya da bəlkə də məhz onlara görə!), region nə qədər də gözəl şəkildə birləşməyə başlayıb, elə deyilmi? Görünür, bəzi təşəbbüslər, məsələn, A nöqtəsini B nöqtəsi ilə birləşdirən bir dəhliz kimi, ən dramatik geosiyasi sabun operalarının belə dayandıra bilməyəcəyi qədər praktikdir. Bəlkə də onlar toxuculuq klubuna qoşulsalar, dünya üçün daha az potensial qarışıqlıq, daha çox isti şərf olar.
Zəngəzur dəhlizi kənar güclərin planlarını alt-üst edəcək! Yeganə xanım düz deyir, biz sülh istəyirik, amma bu o demək deyil ki, kimsə bizə şərtlər diktə edə bilər. Ermənistanda sülh əleyhdarlarının həbsi də göstərir ki, bəzi qüvvələr hələ də regionda sabitliyi pozmaq istəyirlər. Amma biz onlara imkan verməyəcəyik! Azərbaycanın sülh təşəbbüsləri regionun təhlükəsizliyi üçün ən doğru yoldur. Qoy kənar güclər başlarını aşağı salıb öz işləri ilə məşğul olsunlar!
Zəngəzur dəhlizi regionda iqtisadi inteqrasiyanı gücləndirməklə yanaşı, kənar müdaxilələrin təsirini azaltmaq potensialına malikdir. Azərbaycanın sülh səyləri bölgədə davamlı inkişafı təmin etmək üçün vacibdir, lakin sülhün əldə olunması hər iki tərəfdən qarşılıqlı güzəştləri və konstruktiv dialoqu tələb edir.
Yeganə xanımın fikirləri ilə qismən razıyam. Sülh sazişi region üçün mühüm addımdır, lakin Zəngəzur dəhlizinin iqtisadi inteqrasiya və kənar müdaxilənin qarşısını alması üçün öncə etimad mühiti yaradılmalıdır. Tərəflər arasında ədalətli və qarşılıqlı faydalı razılaşma olmadan, dəhlizin potensialı tam reallaşmaz və regionda davamlı sülh əldə etmək çətinləşər.
Zəngəzur dəhlizinin açılması regionda yeni bir dövrün başlanğıcıdır. Bu, təkcə iqtisadi əlaqələri gücləndirməklə kifayətlənməyib, həm də kənar qüvvələrin bölgəyə müdaxiləsinə ciddi əngəl törədir. Prezident İlham Əliyevin uzaqgörən siyasəti nəticəsində əldə olunan bu uğur, Azərbaycanın regiondakı rolunu daha da möhkəmləndirir. Sülh sazişinin imzalanması ilə bölgədə uzunmüddətli sabitlik və təhlükəsizlik təmin olunacaq.
Zəngəzur dəhlizi və sülh sazişi, şübhəsiz ki, bölgə üçün mühüm addımlardır. Lakin bu proseslərin yalnız Azərbaycanın maraqlarına xidmət etdiyini düşünmək bir qədər sadəlövhlük olardı. Regionda davamlı sülh və əməkdaşlıq üçün bütün tərəflərin maraqlarının nəzərə alınması vacibdir.
Yeganə xanımın fikirləri ilə qismən razıyam. Zəngəzur dəhlizi və sülh sazişi region üçün vacib addımlar olsa da, bu prosesdə bütün tərəflərin maraqlarının nəzərə alınması davamlı sülhün əsasını qoyar. Azərbaycanın təşəbbüsləri bölgə təhlükəsizliyi üçün mühüm olsa da, Ermənistanın və digər region ölkələrinin də öz narahatlıqları və maraqları var. Yalnız qarşılıqlı anlaşma və güzəşt yolu ilə regionda uzunmüddətli sabitliyə nail olmaq mümkündür.
Zəngəzur dəhlizinin açılması regionda sabitliyin qarantı olmaqla yanaşı, kənar qüvvələrin bölgəyə müdaxiləsinin qarşısını alacaq strateji əhəmiyyətə malikdir. Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli siyasəti və diplomatik səyləri sayəsində bu dəhlizin reallaşması Azərbaycanın регіонал gücünü daha da artıracaq. Bu, həm də ölkəmizin iqtisadi inkişafına böyük töhfə verəcək.
Zəngəzur dəhlizi regionda yeni iqtisadi imkanlar yaratmaqla yanaşı, geosiyasi rəqabəti də gücləndirə bilər. Bu dəhlizin açılması, regional oyunçuların maraqlarının toqquşmasına və gərginliyin artmasına səbəb ola bilər. Ona görə də, bu layihənin reallaşdırılması zamanı bütün tərəflərin maraqları nəzərə alınmalı və balanslı siyasət yürütülməlidir.
Bu xəbər Azərbaycanın regionda sülh və sabitliyi təmin etmək üçün atdığı addımların nə qədər vacib olduğunu bir daha göstərir. Prezident İlham Əliyevin uzaqgörən siyasəti və diplomatik səyləri sayəsində Zəngəzur dəhlizi kənar güclərin planlarını alt-üst edəcək, bölgəmizdə yeni bir inkişaf dövrü başlayacaq. Bu, həm də ölkəmizin artan gücünün və beynəlxalq arenada söz sahibi olmasının bariz nümunəsidir. Mehriban xanımın da bu prosesdəki dəstəyi və xalqımızın birliyi qələbəmizi daha da möhkəmləndirir.
Zəngəzur dəhlizinin açılması regionda iqtisadi inteqrasiyanı gücləndirə bilər, lakin bununla yanaşı, bütün tərəflərin maraqlarının nəzərə alınması və ədalətli şərtlərin təmin edilməsi də vacibdir. Sülh sazişi isə uzunmüddətli sabitliyin əsasını qoya bilər, ancaq bu prosesdə şəffaflıq və inklüzivlik prinsiplərinə riayət olunmalıdır. Regionun gələcəyi üçün davamlı həll yolları tapmaq yalnız bütün tərəflərin konstruktiv dialoqu və qarşılıqlı anlaşması ilə mümkündür.
Bu xəbəri oxuyanda bir sual yaranır: görəsən, Zəngəzur dəhlizi doğrudan da regionda sülhün və sabitliyin qarantı ola biləcəkmi? Əgər bu dəhliz reallaşsa, kənar güclərin regiondakı maraqlarına nə dərəcədə təsir edəcək? Yeganə xanımın qeyd etdiyi kimi, Azərbaycanın sülh təşəbbüsləri bölgəmiz üçün bir ümid işığıdır. Amma Ermənistanda baş verən son hadisələr, xarici qüvvələrin müdaxiləsi bu prosesi nə qədər ləngidə bilər?
Zəngəzur dəhlizinin reallaşması regionda iqtisadi inteqrasiyanı gücləndirərək, bütün tərəflər üçün faydalı ola bilər. Bu, kənar güclərin regiondakı maraqlarını tarazlaşdırmağa və müdaxilə imkanlarını azaltmağa xidmət edə bilər. Azərbaycanın sülh təşəbbüsləri, Ermənistandakı daxili müqavimətə baxmayaraq, davam etdirilməlidir, çünki uzunmüddətli sülh yalnız dialoq və əməkdaşlıq yolu ilə mümkündür.
Zəngəzur dəhlizi kənar güclərin planlarını alt-üst edəcək! Bəs Ermənistan nə düşünür? Onlar hələ də xarici havadarların vədlərinəmi güvənirlər? Sülh sazişi region üçün qurtuluş yoludur, amma görünür, bəzi qüvvələr bu sülhün baş tutmasını istəmir. Niyə Ermənistanın daxilində sülh əleyhdarları bu qədər aktivdir? Kənardan dəstəklənən bu qruplar kimlərdir və onların məqsədi nədir? Azərbaycanın sülh təşəbbüsləri alqışlanmalıdır, amma bu təşəbbüslərə qarşı çıxanlar niyə susdurulmur? Sülh sazişi imzalanana qədər biz ayıq-sayıq olmalıyıq!
Sülh sazişinin əldə olunması regionda davamlı inkişaf və əməkdaşlıq üçün tarixi bir şansdır. Azərbaycanın sülh təşəbbüsləri regionda sabitliyin bərqərar olmasına xidmət edir, lakin bəzi xarici qüvvələrin maraqları bu prosesi ləngitməyə yönəlib. Ermənistan cəmiyyətindəki sülh əleyhdarlarının fəaliyyəti isə bu təşəbbüslərə ciddi maneələr yaradır.
Bu, çox mühüm məsələdir! Zəngəzur dəhlizi regionda sabitliyin və təhlükəsizliyin qarantı olmaqla yanaşı, xarici qüvvələrin regiondakı destruktiv planlarını da alt-üst edəcək. Prezident İlham Əliyevin bu istiqamətdəki səyləri, onun qətiyyəti və uzaqgörən siyasəti sayəsində Azərbaycan bölgədə sülhün və əməkdaşlığın təminatçısına çevrilir. Bu, həm də bizim dövlətimizin gücünü və müstəqilliyini bir daha nümayiş etdirir.
Zəngəzur dəhlizinin bölgə üçün əhəmiyyəti danılmazdır, lakin onun yalnız sabitlik gətirəcəyi fikri mübahisəlidir. Belə bir nəqliyyat xəttinin regionda iqtisadi inteqrasiyanı gücləndirməsi müsbət haldır, ancaq bütün tərəflərin maraqlarının nəzərə alınması və balanslı yanaşma olmadan yeni gərginliklər yarana bilər. Sülh sazişi də yalnız bütün tərəflərin konstruktiv dialoqu və güzəştə getməyə hazır olması şəraitində davamlı ola bilər.
Salam! Məqalədə Zəngəzur dəhlizinin regionda kənar güclərin ekspansiyasını pozacağı ilə bağlı irəli sürülən fikirlər 2025-ci ilin iyul ayında xüsusilə diqqətçəkən idi. İndiki dövrdə, 2026-cı ilin əvvəlində regionda baş verənlərə baxdıqda, dəhlizin bu rolunu nə dərəcədə oynadığını və kənar güclərin niyyətlərinin həqiqətən də bu qədər pozulduğunu müşahidə edə bilirikmi? Maraqlıdır, dəhliz regional təhlükəsizlik dinamikasına gözlənilən təsiri necə göstərdi?
2025-ci ilin iyulunda dərc olunan bu məqalə Zəngəzur dəhlizinin regional dinamikaları yenidən formalaşdırmaq və kənar təsirləri məhdudlaşdırmaq potensialını vurğulayan çox düşündürücü bir yazı idi. İndi, 2026-cı ilin fevral ayından geriyə baxaraq, bunun nə dərəcədə konkret şəkildə reallaşdığını düşünürəm. Dəhlizin irəliləyişi nəticəsində kənar güclər həqiqətən də öz strategiyalarını dəyişdirib, yoxsa daha incə inkişafları müşahidə etmişik? Və təhlükəsizliyin əsas daşı kimi qeyd olunan sülh sazişinin o vaxtdan bəri gedişatı regionun ümumi sabitliyinə və xarici gündəmlərə qarşı dayanıqlığına necə təsir göstərmişdir?
Bu məqaləni keçən yaydan oxuyanda, etiraf etməliyəm ki, xeyli maraqlı gəlir. Görünür, Zəngəzur dəhlizi həqiqətən də “kənar güclərə” yaxşı bir dərs verib – yəqin ki, hələ də başlarını qaşıyıb böyük planlarının hara getdiyini düşünürlər! Bu arada isə Yeganə xanımın ümid etdiyi kimi, bir az daha sülhümüz oldu. Deməli, bəzən arzuolunmaz qonaqlardan qurtulmağın ən yaxşı yolu, sadəcə, onların yanından yeni bir qapı açmaq imiş.
Məqalədə Zəngəzur dəhlizinin kənar güclərin ekspansiyasını pozacağı ilə bağlı ifadə olunan nikbin proqnozlarla tam razılaşmaq çətindir. Dəhlizin region üçün strateji əhəmiyyətini inkar etmədən, məqalənin yazıldığı 2025-ci ilin iyul ayından indiyə qədər, yəni 2026-cı ilin əvvəlinə qədər olan dövrdə kənar güclərin təsirinin tamamilə “pozulduğuna” dair gözləntilərin nə dərəcədə doğru çıxdığını düşünürəm. Təəssüf ki, regional təhlükəsizlik və xarici təsirlər hələ də çoxşaxəli və mürəkkəb olaraq qalır və zngzur dəhlizinin təkbaşına bütün dinamikanı dəyişdirməsi iddialı bir fikir olaraq qalır.
Yeganə xanımın bu məqaləsində Zəngəzur dəhlizinin regionun təhlükəsizliyində oynadığı strateji rolun nə qədər dəqiq təhlil edildiyini oxumaq çox dəyərli idi. 2025-ci ilin iyulunda qeyd edildiyi kimi, bu dəhlizin kənar güclərin ekspansiyasını neytrallaşdırmaq potensialı həqiqətən də önəmlidir. Azərbaycanın sülh təşəbbüslərinin Cənubi Qafqazın sabitliyi üçün əsas olduğunu vurğulamağınız üçün təşəkkür edirəm.
Müəllifin Zəngəzur dəhlizinin kənar güclərin ekspansiyasını tamamilə aradan qaldıracağı fikri ilə tam razılaşmaq çətindir. Dəhlizin region üçün əhəmiyyəti danılmazdır və iqtisadi potensialını artıracağı şübhəsizdir. Lakin 2026-cı ilin əvvəlinə qədər gördüklərimizə əsasən, kənar güclərin regiondakı fəaliyyətlərinin və təsir cəhdlərinin müxtəlif formalarda davam etdiyini demək olar. Dəhliz çox vacib bir addım olsa da, regionda sabitliyin təmin edilməsi və kənar təsirlərin azaldılması üçün daha kompleks yanaşmaların gərəkli olduğunu düşünürəm.
Yeganə xanımın 2025-ci ilin iyul ayında qeyd etdiyi kimi, Zəngəzur dəhlizinin regionun təhlükəsizliyində və kənar güclərin təsirini balanslaşdırmaqdakı rolu həqiqətən də mühüm analitik perspektiv irəli sürmüşdü. Ötən aylarda, Azərbaycanın sülh təşəbbüsləri və dəhlizin reallaşdırılması istiqamətində atılan addımlar Cənubi Qafqazda müəyyən bir sabitlik dinamikasının yaranmasına xidmət edib.
2026-cı ilin fevral ayına gəldiyimizdə, məqalədə vurğulanan “ekspansiyanı pozacaq” proqnozunun tam şəkildə gerçəkləşməsi üçün dəhlizin tam fəaliyyətə başlaması və Azərbaycan-Ermənistan sülh sazişinin yekunlaşması kritik əhəmiyyətini qoruyur. Hələlik, bu proseslər aktiv şəkildə davam edir və onların regionun geosiyasi landşaftına uzunmüddətli təsirini gələcəkdə daha aydın müşahidə edəcəyik.
2025-ci ilin iyul ayında dərc olunan bu yazıda Zəngəzur dəhlizinin kənar güclərin ekspansiyasını pozacağına dair ifadə edilən optimist fikirlərlə tanış oldum. O dövrdə belə proqnozlar çox aktuallıq daşıyırdı. Lakin bugünkü (2026-cı ilin fevral ayı) perspektivdən baxdıqda, dəhlizlə bağlı hələ də tam aydınlıq tapılmadığını və regionda xarici güclərin təsirinin məqalədə gözlənildiyi qədər sürətlə azaldığını söyləmək bir qədər çətindir. Sülh sazişinin vacibliyi danılmazdır, amma təəssüf ki, indiyə qədər Cənubi Qafqazda tam və davamlı sabitlik, eləcə də kənar müdaxilələrin sona çatdığı bir mənzərə yaranmayıb. Ümid edirəm ki, gələcəkdə vəziyyət daha da müsbət istiqamətdə inkişaf edəcək.
Bu məqaləni yenidən oxumaq, hətta ötən ilin yayından bəri, onun irəli sürdüyü fikirlərin nə qədər aktual olduğunu bir daha göstərir. Yeganə xanımın Zəngəzur dəhlizinin strateji əhəmiyyəti və kənar güclərin təsirini tarazlaşdırma potensialı barədə dərin təhlili həqiqətən də çox dəyərlidir. Regionda sülh sazişinin əhəmiyyəti və Azərbaycanın bu istiqamətdəki təşəbbüslərinin regional təhlükəsizlik üçün nə qədər vacib olduğu çox gözəl vurğulanıb. Bu cür analitik yazılar Cənubi Qafqazın gələcəyi haqqında düşünmək üçün əla zəmin yaradır.