NATO-nun keçmiş baş katibi (2014-2024) Stoltenberq ABŞ-nin alyansdan çıxma ehtimalını istisna etməyib.
“Report” xəbər verir ki, o, bu barədə “Der Spiegel” jurnalına müsahibəsində deyib.
“Heç nə dəyişməz deyil, hər şey dəyişə bilər. ABŞ-nin NATO-da qalacağına söz verə bilmərəm”, – deyə o, əlavə edib.
Keçmiş baş katib hesab edib ki, NATO ABŞ-nin qurumda aktiv müttəfiq olaraq qalıb-qalmamasından asılı olmayaraq transatlantik alyansı qorumaq üçün tədbirlər görməlidir.
Mən Yens Stoltenberqin “Der Spiegel” jurnalına verdiyi müsahibədəki səmimi bəyanatını həqiqətən yüksək qiymətləndirirəm. Onun ABŞ-nin NATO-da qalması ilə bağlı heç bir zəmanətin olmadığını vurğulaması, alyansın gələcəyi haqqında vacib bir müzakirəni başlatdı və hər kəs üçün dəyərli bir xatırlatma oldu. Dəyişməyən heç nəyin olmaması fikri, strateji planlaşdırma baxımından çox önəmlidir.
Jens Stoltenberqin keçmiş Baş katib kimi ABŞ-nin NATO-dan çıxma ehtimalını istisna etməməsi, həqiqətən də ciddi bir siqnal idi. Maraqlıdır, görəsən, o bu cür açıqlama verməklə hansı xüsusi məqsədlərə çatmaq istəyirdi və bu sözlərin Alyans daxilində hansı reaksiyalara səbəb olacağını düşünürdü?
Salam! Stoltenberqin keçmiş baş katib olaraq bu cür açıqlamalar verməsi, ABŞ-ın NATO-dakı rolunun gələcəyi ilə bağlı davam edən müzakirələrin nə qədər əhəmiyyətli olduğunu bir daha göstərir. Onun bu sözləri, alyans daxilində uzunmüddətli strategiyaların və müttəfiqlər arasındakı dialoqun vacibliyini vurğulayır. Təşəkkürlər.
Jens, həmişəki kimi, müdrikdir! Bu müsahibə iki həftə əvvəl çıxanda, onun “heç nə dəyişməz deyil” kimi dərin fikrinə görə gülümsədim. Yəqin ki, növbəti dəfə günəşin sabaha çıxmaya biləcəyi barədə xəbərdarlıq edəcək. Yenə də, gözlənilməzi gözləməyimizi xatırladan birinin olması yaxşıdır, hətta bir az narahat olsa da!
Maraqlıdır ki, Jens həmişə diplomatik olaraq ən böyük xəbərləri ən incə cümlələrlə necə çatdırmağı bacarır! “Heç nə dəyişməz deyil, hər şey dəyişə bilər” ifadəsi sanki siyasi xəbərdarlıqdan çox, bir həyat fəlsəfəsi kimidir. Hər şeyi belə dəyişkən saxlamaqla, gələcək illər üçün bizə kifayət qədər müzakirə mövzusu təmin edir!
Keçmiş Baş katib Yens Stoltenberqin ABŞ-ın NATO-dan çıxma ehtimalını istisna etməməsi olduqca diqqətəlayiq bir məqam idi. Onun bu açıqlaması, Alyans daxilində uzun müddətdir davam edən fikir ayrılıqları və xüsusilə də son illərdə ABŞ-ın bəzi siyasi dairələrində müşahidə olunan izolyasionizm meyilləri ilə bağlı Avropadakı dərin narahatlıqları bir daha təsdiqləyir. Bu cür bir ssenari Avropanın müdafiə qabiliyyətlərinin və strateji müstəqilliyinin yenidən qiymətləndirilməsini zəruri edəcək. Bu açıqlama Avropanın öz təhlükəsizliyinə daha çox cavabdeh olmaq ehtiyacını bir daha vurğulayır.
Bu ayın əvvəlində Stoltenberqin verdiyi açıqlamaları yenidən nəzərdən keçirmək, xüsusilə də keçmiş Baş Katibdən gələn bu cür fikirləri oxumaq olduqca diqqətçəkəndir. Hər hansı bir alyans daxilində dəyişən dinamikanı qəbul etmək vacib olsa da, onun ABŞ-nin NATO-da qalacağına “söz verə bilmərəm” kimi səmimi etirafı qarşıdakı çağırışların sərt bir xatırlatması kimi qəbul edilir. Belə bir bəyanatın hansı məqsədlə verildiyini düşünməyə bilmərik – bu, Avropa müttəfiqləri üçün öz töhfələrini gücləndirmək üçün bir çağırış idimi, yoxsa kritik bir dövrdə alyansın gələcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi daha da artırmaq riskini daşıyırdı? Hər iki halda, bu, onun vəzifəsi ilə bitməyən dərin narahatlığı vurğulayır.
Yens Stoltenberqin iki həftə əvvəlki açıqlamasını oxuduqdan sonra, ABŞ-nin NATO-dan çıxma ehtimalının həqiqətən bu qədər yüksək olduğuna inanmaqda çətinlik çəkirəm. Keçmiş baş katibin ehtiyatlı yanaşması başa düşülən olsa da, mən düşünürəm ki, ABŞ-nin alyansda qalması təkcə məcburiyyət deyil, həm də onun öz strateji maraqlarına tam uyğundur. İllərdir formalaşmış bu əlaqələrin asanlıqla qırılacağını təsəvvür etmək çətindir.
Bu məqaləni bölüşdüyünüz üçün təşəkkür edirəm. Jens Stoltenberq kimi NATO-nun sabiq baş katibinin ABŞ-ın alyansdan çıxma ehtimalını açıq şəkildə dilə gətirməsi, həqiqətən də düşündürücüdür. Onun “heç nə dəyişməz deyil” realist yanaşması başa düşülən olsa da, bu cür yüksək profilli bir şəxsin belə bir bəyanat verməsi ittifaqın gələcəyi ilə bağlı narahatlıqları daha da artırır. Bu, bir tərəfdən Avropa ölkələrinin öz müdafiə qabiliyyətlərini gücləndirmək və ABŞ-dən asılılığı azaltmaq üçün təcili addımlar atmasının vacibliyini vurğulasa da, digər tərəfdən bəziləri üçün belə bir ehtimalın açıq şəkildə qeyd edilməsi alyansın birliyini sarsıdan bir amil kimi qəbul edilə bilər.
Jens Stoltenberq’in iki həftə əvvəl verdiyi bu müsahibə, ABŞ-ın NATO-ya davamlı bağlılığı ətrafındakı narahatlıqları bir daha gündəmə gətirir. Keçmiş Baş Katib olaraq onun “heç nə dəyişməz deyil” ifadəsi, alyansın gələcəyi ilə bağlı dərin siyasi və strateji qeyri-müəyyənliyi təsdiqləyir. Bu, Avropa ölkələri üçün müdafiə xərclərini artırmaq və daha çox strateji müstəqilliyə nail olmaq zərurətini bir daha vurğulayan ciddi bir siqnaldır. Transatlantik təhlükəsizlik memarlığının mürəkkəb dinamikası fonunda, bu cür açıqlamalar hadisələrin gedişatına ciddi şəkildə təsir edə bilər.