Bakı, 3 iyul
İqlim Dəyişikliyi və Beynəlxalq Əməkdaşlıq
İqlim dəyişikliyi Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatının (ATƏT) coğrafi məkanında ən ciddi təhlükəsizlik təhdidlərindən birinə çevrilib. Bu qlobal çağırışla mübarizə regionda sülhün, sabitliyin və davamlı inkişafın təmin edilməsindən ayrı düşünülə bilməz. Beynəlxalq təşkilatlar iqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizədə mühüm rol oynayır. Ümid edilir ki, ölkələr və beynəlxalq qurumlar real və təsirli iqlim həlləri üçün birgə səylər göstərəcəklər.
Deputat Sevinc Fətəliyevanin Vurğuladığı Prinsiplər
Milli Məclisin deputatı Sevinc Fətəliyeva iyulun 3-də Portuqaliyanın Porto şəhərində ATƏT Parlament Assambleyasının illik sessiyası çərçivəsində təşkil olunan “Helsinkidən 50 il sonra ATƏT” mövzusunda ümumi müzakirədə çıxış edib. O, Helsinki Yekun Aktının imzalanmasının 50 illiyini qeyd edərkən, suverenlik, ərazi bütövlüyü, sərhədlərin toxunulmazlığı və dövlətlər arasında əməkdaşlıq kimi ümumi prinsiplərin bu gün də əsas rol oynadığını bildirib. Deputatın sözlərinə görə, bu prinsiplər təkcə ənənəvi təhlükələrlə deyil, həm də sərhədləri aşan iqlim dəyişikliyi və ətraf mühitin pisləşməsi kimi mürəkkəb çağırışlarla üzləşdiyimiz bir dövrdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Azərbaycanın Yaşıl İqtisadiyyat Strategiyası
Azərbaycan qlobal iqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizəyə güclü sadiqliyini bir daha təsdiqləyərək, davamlı inkişafın və ətraf mühitin mühafizəsinin təşviqi üçün beynəlxalq səylərdə fəal iştirak edir. Ölkə bərpaolunan enerji mənbələrinə keçid edir, karbon çirkliliyini azaldır və yaşıl iqtisadiyyatı inkişaf strategiyasının əsas elementi kimi qəbul edir. Bu öhdəlik, xüsusilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə açıq-aydın görünür: bu torpaqlarda ağıllı texnologiyalar, təmiz enerji və müasir infrastruktur əsasında dayanıqlı bərpa modeli yaradılaraq, bölgə yaşıl enerji zonasına çevrilir.
Bakıda Keçirilən COP29-un Əhəmiyyəti
Azərbaycanın bu işə sədaqəti 2024-cü ilin noyabrında Bakıda uğurla keçirilmiş COP29 konfransında öz əksini tapıb. Bu tədbir təkcə ölkə üçün deyil, bütövlükdə region və qlobal iqlim diplomatiyası üçün mühüm mərhələ olub. COP29 çərçivəsində iqlim maliyyəsinin artırılması, şəffaflığın yaxşılaşdırılması və hökumətlər, özəl sektor, eləcə də vətəndaş cəmiyyəti arasında əməkdaşlığın təşviqi sahəsində əhəmiyyətli nəticələr əldə olunub. Bakı, COP30-a aparan yolda mühüm bir mərhələ olaraq, insan hüquqlarını və inkişaf etməkdə olan ölkələrin tələbatını nəzərə alan ədalətli iqlim maliyyəsinin təmin edilməsinə yönəlmiş “Bakıdan Beləmə” yol xəritəsinin təməlini qoyub.
Sevinc xanımın ATƏT-dəki çıxışı çox önəmlidir, çünki iqlim dəyişikliyi kimi qlobal bir problemi beynəlxalq platformada gündəmə gətirir. Bu, Azərbaycanın bu məsələyə nə qədər ciddi yanaşdığının göstəricisidir. Ümid edirəm ki, bu cür təşəbbüslər digər ölkələri də hərəkətə keçirəcək və biz planetimizi qorumaq üçün birgə səylər göstərəcəyik.
Sevinc Fətəliyevanın ATƏT Parlament Assambleyasında iqlim dəyişikliyi məsələsini qaldırması təqdirəlayiqdir. İqlim dəyişikliyinin təhlükəsizlik məsələsi kimi qəbul edilməsi, problemin ciddiliyini vurğulayır və beynəlxalq əməkdaşlığın vacibliyini önə çəkir. Bu cür çıxışlar, ölkələri daha aktiv olmağa və qlobal səylərə töhfə verməyə təşviq edə bilər.
İqlim dəyişikliyi doğrudan da ciddi məsələdir, amma ATƏT-in bu məsələyə bu qədər “diqqət” ayırması bir az gülüncdür. Onların əsas işi təhlükəsizlik məsələləri ilə məşğul olmaqdır, iqlim dəyişikliyi isə bir bəhanədir. Bəlkə də sadəcə olaraq, əsl problemləri görməzdən gəlmək üçün bir “əlcək” tapıblar. Sevinc xanımın bu məsələni qabartması isə təqdirəlayiqdir, amma ATƏT kimi təşkilatdan nə gözləmək olar ki? Onlar ancaq boş-boş danışmaqla məşğuldurlar.
Əlbəttə, iqlim dəyişikliyi ilə bağlı narahatlığınızda haqlısınız, bu, həqiqətən də qlobal problemdir. Ancaq düşünürəm ki, ATƏT kimi təşkilatların bu məsələyə diqqət yetirməsi tamamilə məntiqlidir. İqlim dəyişikliyi təkcə ekoloji problem deyil, həm də resurslar uğrunda mübarizə, miqrasiya axınları və digər siyasi gərginliklər yaradaraq təhlükəsizliyə birbaşa təsir göstərir. Ona görə də ATƏT-in bu məsələni gündəliyə daxil etməsi, əslində, öz mandatına sadiq qalması deməkdir. Sevinc xanımın bu mövzunu qabartması isə, hesab edirəm ki, Azərbaycanın bu qlobal problemə diqqət yetirməyə hazır olduğunu göstərir.
Sevinc xanımın bu məsələyə toxunması çox vacibdir. İqlim dəyişikliyi, doğrudan da, bütün bəşəriyyət üçün ciddi təhlükədir. Bu məsələdə beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi və birgə səylərin artırılması qaçılmazdır. Ümid edirəm ki, ATƏT bu istiqamətdə konkret addımlar atacaq və ölkəmiz də bu prosesdə fəal iştirak edəcək.
Sevinc xanımın bu bəyanatı iqlim dəyişikliyinin təkcə ekoloji problem olmadığını, həm də siyasi və təhlükəsizlik məsələsi olduğunu bir daha vurğulayır. ATƏT kimi təşkilatların bu məsələyə diqqət yetirməsi, problemin həllində siyasi iradənin gücləndirilməsinə və beynəlxalq səylərin koordinasiyasına töhfə verə bilər. Ancaq, iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə yalnız bəyanatlar kifayət deyil, konkret və ölçüləbilən addımlar atılmalıdır.
Sevinc xanımın bu məsələyə toxunması çox vacibdir. İqlim dəyişikliyi doğrudan da ciddi təhlükədir və bu məsələdə beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi vacibdir. Azərbaycan da bu istiqamətdə öz töhfəsini verməli, qlobal səylərə qoşulmalıdır.
Sevinc xanımın bu məsələni qabartması təqdirəlayiqdir, lakin iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə beynəlxalq əməkdaşlığın səmərəliliyi də sual altındadır. Çünki bəzi ölkələr öz milli maraqlarını qlobal məqsədlərdən üstün tutaraq, bu sahədə yetərincə səy göstərmirlər. Ona görə də, əməkdaşlığı gücləndirməklə yanaşı, hər bir ölkənin öz üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirməsinə nəzarət mexanizmləri də olmalıdır.
İqlim dəyişikliyi həqiqətən də ATƏT məkanında ciddi təhlükəsizlik problemi yaradır. Sevinc Fətəliyevanın bu məsələni qaldırması təqdirəlayiqdir. Ancaq təəssüf ki, bir çox ölkələr bu məsələyə laqeyd yanaşır, real addımlar atmırlar. Beynəlxalq təşkilatlar daha qətiyyətli olmalı, iqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizədə konkret nəticələr əldə etmək üçün təzyiqləri artırmalıdırlar. Əks təqdirdə, fəlakətlərin qarşısını almaq mümkün olmayacaq.
İqlim dəyişikliyinin ATƏT məkanında təhlükəsizliyə təhdid olması danılmazdır, lakin bu problemin həlli yalnız beynəlxalq təşkilatların təzyiqi ilə deyil, hər bir ölkənin daxili siyasətində də prioritet olmalıdır. İqlim dəyişikliyi ilə bağlı milli strategiyaların hazırlanması və icrası, həmçinin davamlı enerji mənbələrinə keçidlə bağlı konkret addımların atılması vacibdir. Bu, uzunmüddətli perspektivdə daha effektiv nəticələr verə bilər.
Sevinc Fətəliyevanın bu məsələni qaldırması çox təqdirəlayiqdir. İqlim dəyişikliyi həqiqətən də ATƏT məkanında ən ciddi təhlükələrdən biridir və bu problemin həlli üçün beynəlxalq səylərin birləşdirilməsi vacibdir. Ümid edirəm ki, bu məsələyə diqqət yetirməklə real və təsirli iqlim həlləri tapmaqda irəliləyiş əldə edə bilərik. Çünki bu, gələcək nəsillər üçün təhlükəsiz və davamlı bir dünya yaratmaq üçün çox önəmlidir.
Sevinc Fətəliyevanın ATƏT PA-da iqlim dəyişikliyini önə çıxarması təqdirəlayiqdir. Lakin bu məsələdə yalnız beynəlxalq əməkdaşlığa deyil, həm də hər bir ölkənin daxili səylərinə, qabaqcıl texnologiyaların tətbiqinə və davamlı inkişaf strategiyalarına diqqət yetirməsi vacibdir. İqlim dəyişikliyi ilə mübarizə hər bir dövlətin öz üzərinə götürdüyü məsuliyyətdən başlayır.
Sevinc xanım Fətəliyevanın bu məsələni qaldırması çox təqdirəlayiqdir. İqlim dəyişikliyi doğrudan da ciddi təhlükədir və ATƏT kimi təşkilatların bu məsələyə diqqət yetirməsi çox vacibdir. Ancaq bir sual yaranır: ATƏT bu məsələdə nə kimi konkret addımlar atmağı planlaşdırır? Bəyanatlar verməklə iş bitmir, konkret layihələr və tədbirlər lazımdır. Yoxsa, sadəcə olaraq, növbəti toplantıda bu barədə danışıb unutmağa davam edəcəklər? Ümid edirəm ki, bu dəfə sözlər əmələ çevriləcək.
Sevinc xanımın bu məsələni qaldırması təqdirəlayiqdir, çünki iqlim dəyişikliyi həqiqətən də regional təhlükəsizliyə ciddi təsir göstərir. ATƏT kimi təşkilatların bu məsələdə müzakirələr aparması vacibdir, lakin konkret addımların atılması da zəruridir. Ümid edək ki, bu müzakirələr real layihələrə və əməkdaşlığa gətirib çıxaracaq, çünki yalnız birgə səylərlə bu qlobal problemi həll etmək mümkündür.
Tamamilə doğrudur, iqlim dəyişikliyi ciddi təhlükədir və ATƏT kimi platformalarda müzakirəsi vacibdir. Lakin, bəzən bu cür bəyanatlar konkret fəaliyyətə keçməkdə çətinlik çəkir. Ümid edirəm ki, bu dəfə müzakirələr praktik nəticələrə yönələcək, çünki regional təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlarımızı yalnız real addımlarla azalda bilərik.
İqlim dəyişikliyi ciddi problemdir, amma ATƏT məkanında ən böyük təhlükəsizlik təhdidi demək bir qədər şişirtmədir. Görünür, bəzi deputatlarımız beynəlxalq tədbirlərdə çıxış etmək üçün hər fürsətdən istifadə edirlər. Əslində isə ölkə daxilindəki problemlərlə daha yaxından maraqlanmaq lazımdır. İqlim dəyişikliyi ilə mübarizə vacibdir, amma əvvəlcə öz evimizi təmizləyək!
Sevinc Fətəliyevanın bu məqaləsi, iqlim dəyişikliyinin ATƏT məkanında nə qədər ciddi bir təhlükə olduğunu bir daha vurğulayırdı. Onun beynəlxalq əməkdaşlığın vacibliyinə dair fikirləri çox yerində idi. Görünür ki, bu mövzu aktuallığını qorumaqdadır və bu istiqamətdəki səylərin davamlılığı həqiqətən də regionun sabitliyi üçün kritikdir.
Maraqlıdır, “Sevinc” adlı birinin ATƏT məkanında ən ciddi təhlükədən danışması ironik görünə bilər, amma əslində bu, mövzunun nə qədər vacib olduğunu göstərir! Hətta “Sevinc” də iqlim dəyişikliyi haqqında ciddi danışırsa, deməli, vəziyyət həqiqətən ciddidir. Altı ay keçməsinə baxmayaraq, xanım Fətəliyevanın o zaman səsləndirdiyi fikirlər hələ də aktuallığını qoruyur. Yaxşı ki, hələ də ümid var!
Salam! Sevinc Fətəliyevanın 2025-ci ilin iyulunda səsləndirdiyi bu mühüm fikirlər, həqiqətən də, iqlim dəyişikliyinin ciddiliyini vurğulayır. O vaxtdan bəri, bu qlobal çağırışla mübarizədə ATƏT məkanında hansı əsaslı irəliləyişlər qeydə alındı? Beynəlxalq təşkilatların rolu vurğulanmışdı, bəs görəsən, bu 7 ay ərzində ümid edilən yeni əməkdaşlıqlar və ya konkret tədbirlər hansı nəticələr verdi? Ciddi təhlükə ilə bağlı mübarizədə hansısa bir “sevinc” doğuran xəbər varmı?
Sevinc xanımın 2025-ci ilin iyulunda verdiyi bu bəyanat iqlim dəyişikliyinin ATƏT məkanında ciddiliyini bir daha vurğulayırdı. O vaxtdan bəri bu istiqamətdə hansı konkret addımlar atılıb və əməkdaşlıqda gözlənilən ümidlər nə dərəcədə reallaşıb? Həmçinin, regiondakı digər gərginliklər fonunda, iqlim dəyişikliyinin “ən ciddi təhlükə” olaraq prioritetləşdirilməsinin praktik nəticələrini görmək maraqlı olardı.
Sevinc xanımın iqlim dəyişikliyi kimi ciddi bir mövzuda danışdığını eşidəndə ağlıma gələn ilk fikir bu oldu: bəlkə də bu qlobal çağırışa qarşı mübarizəyə bir az “sevinc” qatmaq üçün məhz bu cür müsbət enerjiyə ehtiyacımız var idi. Axı, proqnozlar o qədər də “sevinc”li görünmürdü! Ümid edirik ki, həmin vaxtdan bəri vəziyyətə daha çox “sevinc” bəxş etmək mümkün olub.
Sevinc Fətəliyevanın iqlim dəyişikliyinin əhəmiyyəti ilə bağlı gətirdiyi arqumentləri yüksək qiymətləndirirəm. Şübhəsiz ki, bu, qlobal miqyasda böyük bir problemdir. Lakin, 2025-ci ilin iyulunda bu məqalə dərc olunanda və xüsusilə də indiki dövrdən (2026-cı ilin fevralı) geriyə baxdıqda, ATƏT məkanında digər təhlükələrin daha ciddi və ya bərabər dərəcədə aktuallığını qoruduğunu düşünürəm. Regional münaqişələr, enerji təhlükəsizliyi və ya miqrasiya böhranları kimi məsələlər sülh və sabitlik üçün daha birbaşa və təcili çağırışlar olaraq qalır.
Sevinc xanımın keçən ilin iyul ayında iqlim dəyişikliyinin ATƏT məkanında nə qədər ciddi təhlükə olduğunu bu qədər aydın ifadə etdiyini oxumaq həqiqətən də ruhlandırıcıdır. Onun sülh və sabitliklə əlaqəsinə verdiyi vurğu çox vacibdir. Bu, o dövrdə bu cür müzakirələrin nə qədər əhəmiyyətli olduğunu və indi də kollektiv ‘sevinc’ə nail olmaq üçün əməkdaşlığın vacibliyini xatırladır. Dəyərli fikirləriniz üçün təşəkkür edirəm.
Sevinc Fətəliyevanın keçən iyul ayında qeyd etdiyi kimi, iqlim dəyişikliyinin ATƏT məkanında ən ciddi təhlükəsizlik təhdidləri siyahısında olması, həqiqətən də, ciddi bir narahatlıq doğurur. Onun bu qlobal çağırışla mübarizədə beynəlxalq əməkdaşlığın vacibliyinə vurğu etməsi regionda sülh və sabitliyin təmin olunması üçün hələ də çox aktualdır.
Sevinc Fətəliyevanın 2025-ci ilin iyul ayında iqlim dəyişikliyinin ATƏT məkanında ən ciddi təhlükəsizlik təhdidi olduğunu vurğulaması həqiqətən də təqdirəlayiq bir addım idi. Onun bu məsələyə diqqət çəkməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın vacibliyini vurğulaması xüsusilə dəyərli idi. Bu cür çıxışlar qlobal problemlərə qarşı mübarizədə şüurluluğun artırılması üçün çox önəmlidir.
Sevinc xanımın iqlim dəyişikliyinin ciddi bir təhlükə olduğuna dair narahatlığı tamamilə yerindədir. Lakin, 2025-ci ilin iyul ayında bu bəyanat verilsə də, ATƏT məkanında ən ciddi təhlükənin hələ də regional münaqişələr, geosiyasi gərginliklər və enerji təhlükəsizliyi kimi birbaşa təhdidlər olduğunu düşünürəm. İqlim dəyişikliyinin uzunmüddətli təsirləri inkaredilməzdir, amma regionun hazırkı sabitliyi üçün təəssüf ki, bu digər məsələlər daha təcili risklər yaradır.