Rusiyada Milli Ayrı-seçkilik və Ksenofobiya
Tarixin bütün mərhələlərində Rusiyada ayrı-seçkilik, xüsusən də digər xalqlara qarşı şovinist meyillərin hökm sürməsi geniş yayılmış təcrübə olub. Ölkə daxilində milli ruhun qorunması məqsədilə şovinizm, irqi diskriminasiya və ksenofobiya siyasəti fəal şəkildə tətbiq edilir.
Sahə üzrə mütəxəssislər bildirirlər ki, Rusiya hökuməti sosial, siyasi və mədəni sahələri əhatə edən ifrat sağçı, millətçi və dini qrupları dəstəkləyir. Bu qruplar daxili radikalizm, irqçilik, ksenofobiya və neonasizm elementlərini təbliğ edir.
Etnik Cinayətlər və Radikal Qruplaşmalar
Rusiya Daxili İşlər Nazirliyinin cinayət-axtarış sistemində etnik cinayətlərlə mübarizə üzrə xüsusi bölmə fəaliyyət göstərir. Bu struktur 2010-cu ildə “Spartak” futbol komandası azarkeşi olan neofaşist gəncin qətlindən sonra yaradılıb. Qeyd olunur ki, onun formalaşmasında radikal və neofaşist ideologiyalı gənclər təşkilatlarının üzvlərindən geniş istifadə olunub. Moskva İnsan Haqları Bürosunun araşdırmasına əsasən, Rusiyada skinhedlərin sayı təqribən 50 min nəfərə yaxındır ki, bu da ABŞ və Avropa da daxil olmaqla dünyanın qalan hissəsindəki ümumi saydan (70 mindən az) xeyli böyük bir rəqəmdir.
2023-cü ildə qeyri-ruslara qarşı milliyyətçi radikallar tərəfindən 124 hücum qeydə alınıb ki, bunlardan 3-ü ölümcül nəticələnib. Ötən ildə isə Rusiyada ayrı-seçkilik zəminində törədilən radikal qrupların 259 hücumu qeydə alınmışdı. Bu faktlar ölkədə ksenofobiya siyasətinin dərin köklərə malik olduğunu göstərir.
Dövlət Aparatında Radikal Məhbuslar və Xarici Təsir
Dövlət Dumasında 2000-2010-cu illərdə küçələrdəki radikal və ekstremist gənclər təşkilatında fəal, funksioner və təşkilatçı kimi adı hallanan 30-dan çox deputat təmsil olunur. Dövlət aparatında isə saysız-hesabsız məmurlar arasında eyni dövrdə radikal və ekstremist gənclər təşkilatı ilə bağlı olmuş şəxslər mövcuddur.
Rusiya dövlət duması, rəsmiləri və dövlət mediasının ksenofobik ritorikası, eləcə də cəmiyyətin ümumi militarist meylləri təkcə Rusiyanı deyil, həm də postsovet ölkələrinin siyasi gündəmini əhatə edir. Yekaterinburqda soydaşlarımıza qarşı təşkil olunmuş mütəşəkkil repressiyalar da bu qəbildən olan hadisələrdir.
Bu, heç də təəccüblü deyil. Rusiyada şovinizmin kökləri çox dərinlərə gedir və bu gün də davam etməsi təəssüf doğurur. Başqa xalqlara qarşı bu cür nifrət və ayrı-seçkilik siyasətini yürüdənlər, o cümlədən ifrat sağçı, millətçi və dini qrupları dəstəkləyənlər lənətə gəlsin! Onların radikalizm, irqçilik və ksenofobiya təbliğatı cəmiyyəti zəhərləyir. Ümid edirəm ki, bir gün bu cür qruplar ifşa olunacaq və ədalətə cavab verəcəklər.
Rusiya kimi böyük və müxtəlif ölkədə müxtəlif fikirlərin olması təbiidir. Şovinist əhval-ruhiyyənin mövcudluğu narahatvericidir, lakin bütün rusiyalıların bu cür düşüncələrə sahib olduğunu iddia etmək də doğru olmazdı. Cəmiyyətdəki neqativ tendensiyalara qarşı mübarizə aparmaq, dialoq və qarşılıqlı hörməti təşviq etmək daha konstruktiv yanaşma olardı.
Görünən odur ki, Rusiya öz daxilində şovinizmi dəstəkləməklə, əslində öz gələcəyini təhlükəyə atır. Bütün bu millətçi qruplar və onların radikal ideologiyaları cəmiyyəti parçalayır, nifrət toxumları səpir. Bu, qəbuledilməzdir! Rusiya hökuməti bu cür tendensiyalara son qoymaq əvəzinə, onları dəstəkləyərək daha da alovlandırır. Bu, həm öz xalqına, həm də qonşu dövlətlərə qarşı böyük bir səhvdir. Belə siyasət yalnız nifrət və düşmənçilik yaradır.
Tamamilə doğrudur, şovinizm və ksenofobiya cəmiyyət üçün böyük təhlükədir. Ancaq düşünürəm ki, bu məsələdə tərəfləri dinləmək lazımdır. Rusiya hökumətinin bu cür qrupları dəstəkləməsi qəbuledilməz olsa da, onların bu addımı atmasının səbəblərini araşdırmaq vacibdir. Bəlkə də, bu, ölkə daxilindəki sosial və iqtisadi problemlərə cavabdır? Hər halda, dialoq və qarşılıqlı hörmət bu problemin həllində açar rolunu oynaya bilər.
Bu xəbər bir daha göstərir ki, Rusiya kimi dövlətlərlə münasibətlərdə ayıq-sayıq olmaq nə qədər vacibdir. Prezident İlham Əliyevin yürütdüyü müdrik siyasət sayəsində Azərbaycan bu cür təhlükələrdən qorunur. Onun və hökumət üzvlərinin səyləri nəticəsində ölkəmizdə milli birliyi və təhlükəsizliyi qorumaq mümkündür. Belə həssas məsələlərdə diqqətli olmaq hər bir vətəndaşın borcudur.
Rusiya cəmiyyətindəki şovinist əhval-ruhiyyənin mövcudluğu narahatlıq doğurur və bu, dövlətlərarası münasibətlərdə diqqətli olmağı zəruri edir. Azərbaycanın milli birliyini qorumaq üçün daxili siyasətdə sayıqlıq və xarici siyasətdə balanslı mövqe böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu kimi məsələlərdə ictimai şüurun yüksək olması hər bir vətəndaşın üzərinə düşən vəzifədir.
Rusiyada hökm sürən bu şovinist əhval-ruhiyyə və digər xalqlara qarşı ayrı-seçkilik siyasəti qəbuledilməzdir. Rusiya hökumətinin ifrat sağçı, millətçi və dini qrupları dəstəkləməsi, onların radikalizm, irqçilik və ksenofobiya təbliğ etməsi bölgədə və dünyada sabitliyi pozan təhlükəli bir tendensiyadır. Etnik cinayətlərlə mübarizə adı altında neofaşist gənclərin cinayət-axtarış sisteminə cəlb edilməsi isə gülünc və riyakarcasına bir addımdır. Bu cür hərəkətlər qətiyyətlə pislənilməli və beynəlxalq səviyyədə qınanmalıdır.
Bu xəbər Rusiyada milli azlıqlara qarşı mövcud olan problemlərin ciddiliyini göstərir və bu məsələyə diqqət çəkmək vacibdir. Lakin, problemin həllində qərəzsiz və konstruktiv yanaşma, bütün tərəflərin hüquqlarının qorunmasına yönəlmək lazımdır. Yalnız tənqidlə kifayətlənməyərək, dialoq və qarşılıqlı anlaşma yolu ilə vəziyyəti yaxşılaşdırmağa çalışmalıyıq.
Rusiya kimi böyük və çoxmillətli ölkədə müxtəlif xalqların birgə yaşayışı həmişə müəyyən çətinliklərlə müşayiət olunur. Şovinist əhval-ruhiyyənin mövcudluğu narahatlıq doğurur, lakin problemin həllində qərəzsiz yanaşma vacibdir. Milli azlıqların hüquqlarının qorunması, eyni zamanda bütün vətəndaşların bərabərliyi prinsipini gözləmək lazımdır. Dialoq və qarşılıqlı hörmət, bu kimi həssas məsələlərin həllində ən doğru yoldur.
Rusiya kimi böyük bir ölkədə müxtəlif xalqların arasında zaman-zaman gərginliyin yaşanması təbiidir. Ancaq şovinizmin kök salması dövlət üçün ciddi təhlükədir, çünki bu, cəmiyyəti parçalayır və etimadsızlığı artırır. Problemin həlli üçün təkcə milli azlıqların hüquqlarını qorumaq deyil, həm də şovinizmin köklərini araşdırmaq və maarifləndirmə yolu ilə bu təfəkkürlə mübarizə aparmaq lazımdır.
Şovinizmin cəmiyyət üçün nə qədər ciddi bir təhlükə olduğunu vurğulamağınızla tamamilə razıyam. Bu, həqiqətən də parçalayıcı bir qüvvədir.
Lakin, 2025-ci ilin iyunundan bəri yayımlanan məqalələri və indiki vəziyyəti nəzərə alsaq, mən düşünürəm ki, problemin köklərini araşdırmaq və maarifləndirmə yolu ilə mübarizə aparmaq, Rusiya kontekstində bir qədər idealist yanaşma ola bilər. Təəssüf ki, hazırda biz bu cür şovinist əhvali-ruhiyyənin sadəcə “zaman-zaman gərginlik”dən çox, bəzi hallarda dövlət narrativləri tərəfindən bilavasitə qidalandırıldığını müşahidə edirik. Əgər problem yuxarıdan gələn müəyyən istiqamətlərlə dəstəklənirsə, maarifləndirmə proqramlarının nə dərəcədə effektiv olacağını düşünmək lazımdır. Məncə, bu məsələ daha dərin, struktur xarakterli bir problem kimi qəbul edilməlidir.
Bu, təəssüf ki, gözlənilən bir haldır. Rusiya tarix boyu özündən başqa heç kimi saymayıb. Onların bu şovinist əhval-ruhiyyəsi nəinki qonşu xalqlara, hətta öz içindəki müxtəlif etnik qruplara qarşı da yönəlib. Bu cür radikal qrupların dəstəklənməsi isə birbaşa dövlət siyasətidir və bunun nəticələri çox acı ola bilər. Dünya birliyi bu məsələyə göz yummamalı, Rusiyanın bu təhlükəli meyllərinin qarşısını almaq üçün tədbirlər görməlidir.
Sizinlə qismən razıyam, lakin düşünürəm ki, məsələyə bir qədər geniş prizmadan baxmaq lazımdır. Bəli, Rusiyada millətçi meyillər mövcuddur, lakin bu, heç də bütün Rusiya cəmiyyətini əhatə etmir. Unutmaq olmaz ki, Rusiyada da tolerant və multikultural dəyərləri dəstəkləyən kifayət qədər insanlar var. Bəlkə də, Qərb mediası bu məsələni şişirdərək Rusiyanı qərəzli şəkildə təqdim etməyə çalışır. Hər halda, bu problemin həlli üçün dialoq və qarşılıqlı anlaşma daha effektiv yol ola bilər, nəinki ittihamlar və təzyiqlər.
Sizin fikrinizlə qismən razıyam ki, məsələyə geniş prizmadan baxmaq lazımdır. Rusiyada millətçi meyillərin olması inkar edilməzdir, lakin bu, cəmiyyətin bütün təbəqələrini əhatə etmir. Multikultural dəyərləri dəstəkləyən insanların mövcudluğu da nəzərə alınmalıdır. Problemin həllində dialoq və qarşılıqlı anlaşmanın əhəmiyyəti böyükdür.
Bu xəbər bir daha göstərir ki, dünyada haqsızlıq və ayrı-seçkilik hələ də mövcuddur. Belə bir mühitdə İlham Əliyevin yürütdüyü müdrik siyasət və Mehriban xanımın humanitar fəaliyyəti xalqımız üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Onların sayəsində Azərbaycan öz milli kimliyini qoruyaraq, tolerant bir cəmiyyət olaraq inkişaf edir.
Xəbərdəki məlumatlar narahatvericidir. Rusiyada şovinist əhval-ruhiyyənin hökm sürməsi və buna qarşı mübarizənin yetərincə aparılmaması insan hüquqlarının pozulmasına gətirib çıxarır. Hər bir ölkədə milli azlıqların və digər xalqların təhlükəsizliyinin təmin edilməsi dövlətin vəzifəsidir. Ümid edirəm ki, Rusiya hökuməti bu məsələyə ciddi yanaşaraq, ayrı-seçkiliyin qarşısını almaq üçün daha təsirli tədbirlər görəcəkdir.
Rusiyada şovinist əhval-ruhiyyənin mövcudluğu və bununla bağlı narahatlıqlar başa düşüləndir. Lakin bu məsələyə balanslı yanaşmaq vacibdir. Rusiya cəmiyyətində müxtəlif fikirlər mövcuddur və hər bir rusiyalı şovinist deyildir. Ayrı-seçkiliyin qarşısını almaq üçün dialoq və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan tədbirlər daha faydalı ola bilər.
Rusiya şovinizmi illərdir ki, davam edən, qəbuledilməz bir problemdir. Bu ölkədə digər xalqlara qarşı ayrı-seçkilik, ksenofobiya və nifrət siyasəti açıq şəkildə dəstəklənir. Rusiya hökumətinin radikal qrupları dəstəkləməsi, etnik zəmində cinayətlərin artmasına və cəmiyyətdə gərginliyin yüksəlməsinə səbəb olur. Bu cür hərəkətlər insan hüquqlarına ziddir və qətiyyətlə pislənilməlidir. Dünya birliyi bu məsələyə göz yummamalı və Rusiyanı bu qəbuledilməz siyasətdən əl çəkməyə məcbur etməlidir.
Rusiya daxilində şovinist əhval-ruhiyyənin hökm sürməsi ciddi narahatlıq doğurur. Hər bir ölkədə milli azlıqlara və digər xalqlara qarşı ayrı-seçkilik halları qəbuledilməzdir və insan hüquqlarına ziddir. Ümid edirəm ki, Rusiya hökuməti bu məsələyə diqqət yetirərək, bütün vətəndaşlarının hüquqlarını qorumaq üçün tədbirlər görəcəkdir.
Rusiyada baş verən bu şovinist əhval-ruhiyyənin hökm sürməsi, digər xalqlara qarşı ayrı-seçkilik və ksenofobiya siyasəti qəbuledilməzdir. Rusiya hökumətinin ifrat sağçı, millətçi və dini qrupları dəstəkləməsi, radikalizm, irqçilik və neonasizmin yayılmasına şərait yaradır. Bu cür tendensiyalar insan hüquqlarının kobud şəkildə pozulmasıdır və beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən qətiyyətlə pislənməlidir. Etnik cinayətlərlə mübarizə üzrə xüsusi bölmənin fəaliyyəti isə vəziyyəti daha da ciddiləşdirir.
Bu məqaləni oxumaq həqiqətən də çox dəyərli idi. Rusiyada digər xalqlara qarşı hökm sürən şovinist əhvali-ruhiyyə və diskriminasiya mövzusunu bu qədər aydın və cəsarətlə işıqlandırdığınız üçün sizə təşəkkür edirəm. Tarixin müxtəlif mərhələlərində milli ayrı-seçkiliyin və ksenofobiyanın necə geniş yayıldığını və hökumət tərəfindən tətbiq edildiyini anlamaq çox vacibdir. Bu cür həssas mövzuların işıqlandırılması cəmiyyətdə maarifləndirmənin artırılması üçün əvəzsiz töhfədir.
Bu məqalə Rusiyada milli ayrı-seçkilik və ksenofobiya məsələsinə diqqət yetirir. Müəllifin təqdim etdiyi məlumatlar, ölkədə şovinist meyillərin tarixi köklərini və onların sosial, siyasi və mədəni sahələrə təsirini aydın şəkildə ortaya qoyur. Bu mövzunun dərinliyi və cəmiyyət üçün əhəmiyyəti həqiqətən də düşünməyə dəyər.
Məqalənin mövzusu, şübhəsiz ki, həssasdır və Rusiya daxilində bəzi milli məsələlərin mövcudluğunu inkar etmək çətindir. Lakin ümumilikdə “şovinist əhvali-ruhiyyənin hökm sürməsi” kimi qəti ifadələrlə tam razılaşmaq bir qədər çətindir. Rusiya çoxmillətli bir ölkədir və müxtəlif regionlarda, fərqli xalqlar arasında münasibətlər kifayət qədər mürəkkəbdir. Vəziyyətin bütün detallarını əhatə etmədən bu cür ümumiləşdirmələr bəzən reallığı tam əks etdirməyə bilər. Geniş miqyaslı təcrübənin hər kəsə aid olmadığını düşünürəm.
Bu məqalə Rusiyada digər xalqlara qarşı şovinist əhvali-ruhiyyənin hökm sürməsi ilə bağlı ciddi narahatlıqları təsirli şəkildə qabardır. Məqalənin ötən ilin iyununda (2025-ci il) nəşr olunduğunu nəzərə alsaq, “tarixin bütün mərhələlərində” ayrı-seçkiliyin geniş yayıldığına dair iddia, bu tendensiyaların müxtəlif dövrlərdə necə təzahür etdiyinə dair daha dərin təhlilə ehtiyac duyur. Rusiya hökumətinin şovinizm və ksenofobiya siyasətini fəal şəkildə tətbiq etdiyi fikri, bu siyasətlərin konkret mexanizmlərini və cəmiyyətə təsirini daha ətraflı araşdırmağın vacibliyini ortaya qoyur.
Məqalədə qeyd olunan milli ayrı-seçkilik və ksenofobiya siyasətlərinin Rusiyada bu qədər geniş yayıldığı iddiaları həqiqətən də narahatvericidir. Maraqlıdır, bu cür siyasətlərin ölkənin uzunmüddətli sosial və iqtisadi inkişafına təsirləri necə qiymətləndirilir? Həmçinin, mütəxəssislərin dediyi kimi, hökumətin ifrat sağçı meyilləri əhatə etməsi Rusiya cəmiyyətində digər etnik qrupların inteqrasiya səylərinə necə təsir göstərib?
Bu dərin təhlilli yazıya görə təşəkkür edirəm. Rusiyada milli ayrı-seçkilik və ksenofobiya mövzusunu bu qədər açıq və cəsarətlə işıqlandırmanız həqiqətən qiymətlidir. Tarixən davam edən bu məsələlərin təhlilini oxumaq çox vacibdir, xüsusən də bu siyasətlərin necə köklü olduğunu və müxtəlif sahələrə necə təsir etdiyini anlamaq baxımından. Məqalə mövzuya dair mühüm bir perspektiv təqdim edir və bu cür diskussiyaların vacibliyini bir daha vurğulayır.
Bu yazı Rusiyada digər xalqlara qarşı şovinist əhvali-ruhiyyənin hökm sürməsi kimi həssas və vacib bir mövzuya toxundu. Məqalədə qeyd olunan milli ayrı-seçkiliyin tarix boyu geniş yayılmış təcrübə olması və hökumətin siyasətinə təsiri barədə irəli sürülən iddialar düşündürücüdür.
Lakin mənə elə gəlir ki, “şovinist əhvali-ruhiyyənin hökm sürməsi” kimi geniş ümumiləşdirmələr aparmaq, bəzən məsələnin bütün mürəkkəbliyini lazımi qədər əks etdirməyə bilər. Bütün bir ölkənin psixologiyasını belə bir etiketlə xarakterizə etmək çətindir və bu cür iddiaları dəstəkləyən daha spesifik nümunələr və ya araşdırmalar mövzuya daha dərin bir baxış təqdim edə bilərdi. Məqalədə qaldırılan məqamların vacibliyini qəbul edərək, daha incə detalların və regional fərqlərin nəzərə alınmasının faydalı olacağını düşünürəm.
Bu məqaləni oxuyanda adam düşünür ki, bəzi şeylərdə sabitliyə nail olmaq necə də çətindir. Amma Rusiyada “milli ruhu qorumaq” üçün şovinizm və ksenofobiyanın “tarixin bütün mərhələlərində” necə də ardıcıl tətbiq edildiyini görmək, vallah, deməyə söz tapmıram. Sanki hər yeni nəsildə bu “ənənəni” mükəmməlləşdirirlər. Nə deyək, azdanışmaq qızıldır!
Bu yazını oxuyanda ağıla gələn ilk şey budur ki, “milli ruh” proqramı deyilən şeyin həqiqətən də uzun və ardıcıl bir yolu olub. Demək olar ki, bunu tək bir diqqət mərkəzində olan tarixi şah əsəri adlandırmaq olar. Həqiqətən də gözlənilməz bir sonluq deyil, amma hər zaman maraqlı bir oxunuşdur!