Dövlət Satınalmalarında Şəffaflıq Məsələsi: Yeni Qanunlara Rəğmən Şübhəli Hallar
Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 19 avqust 2023-cü ildə imzaladığı “Dövlət satınalmaları haqqında” yeni Qanun 2024-cü il yanvarın 1-dən qüvvəyə minib. Bu Qanun dövlət satınalmalarında şəffaflığı təmin etmək məqsədilə bir sıra mühüm yeniliklər gətirib. Həmçinin, dövlət başçısının 27 avqust 2024-cü ildə imzaladığı “Antiinhisar və istehlak bazarına nəzarət sahələrində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” Fərmana əsasən, İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidmətinin bazasında Prezident yanında Antiinhisar Agentliyi yaradılıb. Bu Agentlik antiinhisar, haqsız rəqabət, dövlət satınalmaları və digər sahələrdə dövlət nəzarətini həyata keçirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı kimi müəyyən edilib.
Bu cür mühüm dəyişikliklərə baxmayaraq, son iki ildə dövlət satınalmaları sahəsində haqsız rəqabətin qarşısının nə dərəcədə alındığı sual doğurur. Dövlət satınalmalarının vahid internet portalındakı məlumatların diqqətlə araşdırılması bəzi qanunsuzluqları aşkar etməyə imkan verir.
“ELTA DEVELOPMENT QSC”: Böyük Müqavilələr və Şübhəli Vergi Borcu
Bu məqamda “ELTA DEVELOPMENT QSC” (VÖEN: 1006619181) adlı bir şirkətin adı tez-tez hallanır. Qeyd edək ki, 2025-ci il iyunun 20-dən iyulun 2-nə qədər cəmi 12 gün ərzində bu QSC Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyinin tabeliyindəki Regional Su Meliorasiya Xidmətinin rayon idarələri ilə ümumi dəyəri 487 990 manat təşkil edən 5 satınalma müqaviləsi imzalayıb.
Şirkətin fəaliyyət profili bununla bitmir. Ötən ilin iyun ayında Ağdam, Füzuli və Xocavənd Rayonlarında Bərpa, Tikinti və İdarəetmə Xidməti publik hüquqi şəxsi tərəfindən keçirilən iki böyük tenderdə də qalib gəlib. Bu tenderlərdən biri Ağdam şəhəri 2 nömrəli yaşayış massivində 148 mənzilli 7 yaşayış binasının tikintisini əhatə edib və dəyəri 21 516 988,28 manat təşkil edib. Digəri isə Ağdam rayonu, Kəngərli kəndinin sahədaxili mühəndis kommunikasiya işləri (su, kanalizasiya, qaz xətləri) üzrə olub və 4 006 082,7 manat dəyərində qiymətləndirilib. Beləliklə, ELTA DEVELOPMENT QSC bir gün ərzində ümumi dəyəri 25 523 070 manat olan iki tenderi “qazanıb”.
Dövlət Vergi Xidmətinin hüquqi şəxslərin reyestr məlumatlarına əsasən, “ELTA DEVELOPMENT QSC” 27 avqust 2020-ci ildə Bakı şəhəri Lokal Gəlirlər Baş İdarəsində dövlət qeydiyyatına alınıb. Nizamnamə kapitalı cəmi 2000 manat olan bu QSC-nin hüquqi ünvanı Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, İbrahimpaşa Dadaşov küçəsi, ev.37-də yerləşir. Şirkətin qanuni təmsilçisi kimi Cəlilov Əsədulla Həsən oğlunun adı qeyd olunur. Qeyd edək ki, şirkət əvvəlcə “ND COMPANY” QSC kimi təsis edilib, ilk qanuni təmsilçisi Qasımov Əliağa Əsəd oğlu olub. 2024-cü ilin dekabrında adını dəyişərək “ELTA DEVELOPMENT QSC”-yə çevrilib. Müxtəlif vaxtlarda Zərgərov Şahin Xeyrulla oğlu, Kərimov Ramil Tofiq oğlu, Ağayev Ayxan Səməd oğlu, Mahmudov Elvin Asif oğlu kimi şəxslər də QSC-nin qanuni təmsilçiləri olublar.
Qanun Pozuntuları və Cavabsız Suallar
Dövlət Vergi Xidmətinin məlumatları daha narahatedici bir faktı üzə çıxarır: “ELTA DEVELOPMENT QSC”-nin hazırkı günə 9 833 278.5 manat məbləğində vergi borcu var. Bu borcun miqyası belə böyük layihələr həyata keçirən bir şirkət üçün ciddi suallar doğurur.
“Dövlət satınalmaları haqqında” Qanunun 23.3.5.1-ci maddəsi, yəni “Azərbaycan Respublikasında vergilər və digər icbari ödənişlər üzrə vaxtı keçmiş öhdəliklərinin olması” müddəası vergi borcu olan hər hansı bir təchizatçının satınalmalarda iştirakına yol vermir. Bəs bu qədər vergi borcu olan bir şirkət necə olur ki, İmişli, Abşeron, Hacıqabul, Biləsuvar rayon Su Meliorasiya Sistemlərinin İstismarı İdarələrinin, Ağstafaçay Hidroqovşağı İstismarı İdarəsinin keçirdiyi dövlət satınalmaları prosedurlarında qalib gəlir?
Medianın yaydığı məlumatlara görə, 2024-cü ilin noyabrında əvvəllər “ND Company” kimi tanınan şirkət barəsində Əmək Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada əmək müqaviləsi hüquqi qüvvəyə minmədən fiziki şəxsləri işə cəlb etməklə bağlı inzibati xəta protokolu (İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 192.1-ci maddəsi) tərtib edilib. Bu maddə fiziki şəxsləri 1000-2000 manatadək, vəzifəli şəxsləri 3000-5000 manatadək, hüquqi şəxsləri isə 20000-25000 manatadək məbləğdə cərimələməni nəzərdə tutur.
Həmçinin, şirkətin tikinti bazarında layiqli yer tutmasına dair öz veb-portalında iddialar yer alsa da, vətəndaşlardan da şikayətlər var. Məsələn, Bakı şəhəri, Xəzər rayonu, Qala qəsəbə sakini Vüsal Əli oğlu Nəcəfov iddia edir ki, “ELTA DEVELOPMENT QSC” onun 8 min manat pulunu qaytarmır. Nəcəfovun sözlərinə görə, 2024-cü ildə Kəlbəcər rayonuna qaz xətti çəkilən zaman şirkətə iki maşın icarəyə verilib, lakin müqavilədə nəzərdə tutulan ümumi 34 min manatdan 8 min manatı hələ də ödənilməyib. Bu borc səbəbindən Nəcəfovun özünün 6200 manat vergi borcu yarandığı bildirilir.
Antiinhisar Agentliyindən İzahat Tələbi
Yuxarıda qeyd edilən faktlar, xüsusən də külli miqdarda vergi borcu olan bir şirkətin dövlət satınalmalarında iştirakı, böyük narahatlıq doğurur. Prezident yanında Antiinhisar Agentliyi və bu Agentliyin sədri Elnur Bağırovdan (o, bu vəzifəyə Prezidentin 12 fevral 2025-ci il tarixli Sərəncamı ilə təyin olunub) bu məsələyə aydınlıq gətirməsi gözlənilir. Dövlət Vergi Xidmətindən vergi borcunun olmaması barədə arayışı “ELTA DEVELOPMENT QSC”-yə kimlərin verdiyi, vergi borcu barədə arayışların kimlər tərəfindən saxtalaşdırıldığı və nəhayət, Antiinhisar Agentliyi-nin bu qədər vergi borcu olan şirkəti hansı əsaslarla satınalmalara buraxdığı kimi suallar cavabını tapmalıdır.
Bu necə ola bilər axı? Dövlət satınalmaları sahəsində şəffaflığın təmin olunması üçün qanunlar qəbul edilir, yeni qurumlar yaradılır, amma hələ də milyonluq vergi borcu olan şirkətlər tenderləri udur. Bu, dövlətə qarşı hörmətsizlikdir, büdcənin talan edilməsidir. Antiinhisar Agentliyi hara baxır? Bu cür hallara dərhal son qoyulmalıdır! Belə şirkətlər tenderlərdən uzaqlaşdırılmalı, məsul şəxslər isə ciddi şəkildə cəzalandırılmalıdır. Xalqın pulunu talayanların yeri zindan olmalıdır!
Mən də sizin kimi bu cür halların baş verməsindən narahatam. Düşünürəm ki, burada qanunvericilikdəki boşluqlardan istifadə halları ola bilər. Eyni zamanda, tender komissiyalarının fəaliyyətində şəffaflığın artırılması və ictimai nəzarətin gücləndirilməsi bu kimi problemlərin həllinə kömək edə bilər.
Dövlət satınalmaları sahəsində şəffaflığın artırılması istiqamətində Prezident İlham Əliyevin qəbul etdiyi qanunlar və fərmanlar ölkəmizdə rəqabət mühitinin sağlamlaşdırılmasına xidmət edir. Antiinhisar Agentliyinin yaradılması isə bu sahədə nəzarəti gücləndirərək, dövlət vəsaitlərinin daha səmərəli xərclənməsinə şərait yaradır. Bu kimi halların aşkarlanması və ictimaiyyətə çatdırılması isə dövlət başçısının apardığı islahatların nə qədər vacib olduğunu bir daha göstərir.
Dövlət satınalmalarında şəffaflığın artırılması təqdirəlayiqdir, lakin bu, hələ də bəzi şirkətlərin vergi borcları ilə tenderləri qazanmasına mane olmur. Bu cür halların davam etməsi, mövcud nəzarət mexanizmlərinin daha da gücləndirilməsinə ehtiyac olduğunu göstərir. Belə ki, yalnız qanunların qəbulu deyil, onların effektiv tətbiqi də vacibdir.
Bu cür halların aşkarlanması dövlət başçısının şəffaflığa verdiyi önəmin nəticəsidir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında ölkəmizdə dövlət satınalmaları sahəsində şəffaflığın artırılması üçün atılan addımlar təqdirəlayiqdir. Yeni qanunlar və Antiinhisar Agentliyinin yaradılması bu sahədə nəzarəti gücləndirəcək və haqsız rəqabətin qarşısını alacaqdır.
Milyonluq vergi borcu olan şirkətlərin tenderlərdə iştirakı narahatlıq doğurur. Şəffaflıq tədbirləri vacib olsa da, icra mexanizmlərinin gücləndirilməsi və bu cür halların qarşısının alınması üçün daha ciddi nəzarət tələb olunur. Bu, yalnız qanunların qəbulu ilə deyil, həm də onların effektiv tətbiqi ilə mümkündür.
Görünür, bəzi şirkətlər qanunları saymır və dövlətin pullarını necə gəldi xərcləyirlər. “ELTA DEVELOPMENT” QSC kimi vergi borcu olan şirkətlərin tenderləri qazanması qəbuledilməzdir. Bu, digər vicdanlı şirkətlərə qarşı haqsızlıqdır və dövlət büdcəsinə ziyan vurur. Antiinhisar Agentliyi bu məsələyə ciddi nəzarət etməli və günahkarları cəzalandırmalıdır. Dövlət satınalmalarında şəffaflıq təmin olunmalıdır ki, hər kəs bərabər şəraitdə rəqabət apara bilsin.
ELTA DEVELOPMENT” QSC kimi şirkətlərin tenderlərdə iştirakı zamanı vergi borclarının olması, dövlət satınalmalarında şəffaflıq və ədalətlilik prinsiplərinin tətbiqinə yenidən baxılmasını zəruri edir. Bu hal, yalnız şirkətin deyil, həm də dövlət qurumlarının məsuliyyətini artırmalı, belə halların qarşısının alınması üçün daha ciddi nəzarət mexanizmləri tətbiq olunmalıdır. Şirkətlərin tenderlərdə iştirak şərtlərinin daha da sərtləşdirilməsi və vergi borcu olan şirkətlərə qarşı məhdudiyyətlərin tətbiqi bu sahədə şəffaflığın artırılmasına töhfə verə bilər.
“ELTA DEVELOPMENT” QSC kimi şirkətlərin milyonluq vergi borcu ilə tenderləri qazanması, dövlət satınalmalarında şəffaflıq və ədalətlilik prinsiplərinin tətbiqi ilə bağlı ciddi suallar doğurur. Yeni qanunların qüvvəyə minməsi ilə belə halların davam etməsi, nəzarət mexanizmlərinin effektivliyini şübhə altına alır və bu sahədə daha ciddi islahatların zəruriliyini göstərir. Bəlkə də, problem təkcə şirkətlərin maliyyə vəziyyəti deyil, həm də tenderlərin keçirilməsi prosesindəki potensial sui-istifadələrlə bağlıdır.
Görünür, dövlət satınalmalarında şəffaflığın təmin edilməsi hələ də kağız üzərində qalıb. “ELTA DEVELOPMENT” kimi şirkətlərin milyonluq vergi borcu ilə tenderləri necə qazanması açıq-aşkar qanunsuzluqdur və bu, dövlətə xəyanətdir. Antiinhisar Agentliyi bu cür hallara göz yummaqdansa, dərhal tədbir görməli və günahkarları ciddi şəkildə cəzalandırmalıdır. Əks halda, dövlət büdcəsi talan edilməkdə davam edəcək.
Dövlət satınalmalarında şəffaflığın təmin edilməsi istiqamətində atılan addımlar təqdirəlayiqdir. Lakin “ELTA DEVELOPMENT” kimi şirkətlərin vergi borcu olduğu halda tenderləri qazanması qanunvericiliyin effektiv tətbiqində boşluqların olduğunu göstərir. Antiinhisar Agentliyinin bu kimi hallara qarşı daha ciddi tədbirlər görməsi, rəqabətin qorunması və dövlət vəsaitlərinin səmərəli xərclənməsi üçün vacibdir. Şəffaflığın artırılması və nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsi bu sahədəki problemlərin həllinə kömək edə bilər.
Görünür, bəzi şirkətlər dövlət satınalmalarında şəffaflıq prinsiplərini pozaraq, milyonluq vergi borcları ilə tenderləri qazanmağa davam edirlər. Bu, qəbuledilməzdir! Dövlət başçısının bu sahədə apardığı islahatlara və yeni qanunlara baxmayaraq, hələ də bəzi məmurlar qanunsuzluqlara göz yumur və ya onlara şərait yaradırlar. Antiinhisar Agentliyi bu məsələləri ciddi şəkildə araşdırmalı və günahkarları cəzalandırmalıdır. Dövlət vəsaitləri düzgün xərclənməli, tenderlər şəffaf keçirilməlidir.
Şəffaflığın təmin edilməsi üçün qanunvericilik bazasının gücləndirilməsi müsbət addımdır, lakin qanunların real tətbiqi və nəzarət mexanizmlərinin effektivliyi də eyni dərəcədə vacibdir. “ELTA DEVELOPMENT” QSC ilə bağlı iddialar ciddi araşdırılmalı, təqsirkar şəxslər məsuliyyətə cəlb olunmalıdır. Bu cür halların qarşısını almaq üçün dövlət satınalmalarında daha səmərəli monitorinq sistemi qurulmalıdır.
Milyonluq vergi borcu olan şirkətlərin tenderlərdə necə qalib gəlməsi dövlət satınalmalarında şəffaflığın olmamasının göstəricisidir. “ELTA DEVELOPMENT” QSC kimi şirkətlərin bu cür qanunsuz yollarla dövlət vəsaitlərini ələ keçirməsi qəbuledilməzdir. Antiinhisar Agentliyi bu məsələyə dərhal müdaxilə etməli və günahkarlar cəzalandırılmalıdır. Belə halların davam etməsi dövlətə olan inamı sarsıdır və rəqabət mühitini məhv edir.
Dövlət satınalmalarında şəffaflığın artırılması vacibdir, lakin vergi borcu olan şirkətlərin tenderlərdə iştirakının tamamilə qadağan edilməsi rəqabəti məhdudlaşdıra bilər. Bəlkə də, borcun məbləği və şirkətin maliyyə vəziyyəti kimi amillər nəzərə alınmaqla, daha balanslı bir yanaşma tətbiq edilməlidir. Bu, həm dövlət vəsaitlərinin səmərəli xərclənməsini təmin edər, həm də sağlam rəqabət mühitini qoruyar.
Bu, qətiyyən yolverilməzdir! Milyonluq vergi borcu olan şirkətlərin tenderləri qazanması dövlət satınalmalarında şəffaflığın olmadığını açıq şəkildə göstərir. Prezidentin fərmanlarına və yeni qanunlara baxmayaraq, hələ də qanunsuzluqların baş verməsi bizi çox narahat edir. Antiinhisar Agentliyi bu məsələlərə ciddi nəzarət etməli və haqsız rəqabətin qarşısını almalıdır. Belə halların davam etməsi dövlətə olan inamı sarsıdır və iqtisadiyyatımıza zərər vurur.
Bu, dövlət büdcəsini talamaqdan başqa bir şey deyil! Milyonlarla vergi borcu olan şirkətlərin tenderləri qazanması qəbuledilməzdir. Yeni qanunlar haradadır, şəffaflıq haradadır? Bu cür şirkətlərin dövlət satınalmalarında iştirakına dərhal son qoyulmalıdır. Belə hallara göz yuman məmurlar da ciddi şəkildə cəzalandırılmalıdır. Dövlət vəsaitləri düzgün xərclənməlidir, yoxsa ölkənin gələcəyi üçün təhlükəli ola bilər.
Milyonluq vergi borcu olan şirkətlərin tenderlərdə iştirakı, doğrudan da, şəffaflıq və ədalət prinsiplərinə ziddir. Lakin burada bir məqamı da nəzərə almaq lazımdır: bəzən belə şirkətlər iqtisadi çətinliklər üzündən vergi borclarını yaranmış ola bilər və onların tenderlərdə iştirakı bu borcları ödəmək üçün bir şans ola bilər. Əsas məsələ, tender prosesinin şəffaf və ədalətli aparılması, bütün iştirakçılar üçün bərabər imkanların yaradılmasıdır.
Dövlət satınalmalarında şəffaflığın təmin edilməsi üçün qəbul edilmiş yeni qanunlar çox vacibdir, lakin bu qanunların tətbiqi zamanı bəzi şirkətlərin milyonluq vergi borcu olmasına baxmayaraq tenderləri qazanması ciddi suallar doğurur. Bu, qanunvericiliyin effektivliyini şübhə altına alır və dövlət vəsaitlərinin düzgün xərclənməməsi riskini yaradır. Belə halların araşdırılması və günahkarların məsuliyyətə cəlb edilməsi dövlət satınalmalarına inamı artırar və şəffaflığı təmin edərdi.
Dövlət başçımızın satınalma sahəsində şəffaflığı artırmaq üçün gördüyü işlər təqdirəlayiqdir. Yeni qanunların tətbiqi ilə bu sahədəki sui-istifadələrin qarşısı alınacağına inanıram. Şəffaflığın təmin olunması ölkə iqtisadiyyatının inkişafına böyük töhfə verəcək. Belə halların aşkarlanması və qarşısının alınması üçün səylərimizi davam etdirməliyik.
Bu cür halların baş verməsi dövlət başçısının apardığı islahatlara kölgə salır. Prezident İlham Əliyevin şəffaflıq və korrupsiyaya qarşı mübarizə istiqamətində atdığı addımlar təqdirəlayiqdir. Lakin bəzi məmurların bu cür qanunsuz əməlləri dövlətin imicinə zərər vurur. Ümid edirəm ki, aidiyyəti orqanlar bu məsələni ciddi araşdırıb günahkarları cəzalandıracaqlar.
Dövlət başçısının bu sahədəki səyləri təqdirəlayiqdir. Yeni qanunvericiliklə şəffaflığın təmin olunması dövlət vəsaitlərinin daha səmərəli xərclənməsinə və korrupsiyanın azaldılmasına xidmət edəcək. Ümid edirəm ki, bu qanunlar sayəsində vicdansız şirkətlərin tenderlərdə qələbə qazanmasının qarşısı alınacaq və dövlət satınalmaları sahəsində ədalət bərqərar olacaq.
Belə görünür ki, yeni qanunlar da bəzi şirkətlərin dövlət satınalmalarında qələbə qazanmasına mane ola bilmir. Milyonluq vergi borcu olan şirkətlərin tenderləri necə udduğu sual doğurur. Bu, dövlət vəsaitlərinin necə xərcləndiyinə dair ciddi narahatlıq yaradır. Şəffaflığın təmin olunması üçün daha ciddi nəzarət mexanizmləri tətbiq olunmalıdır. Əks halda, dövlət satınalmalarında korrupsiya halları davam edəcək.
Bu məqalə, 2025-ci ilin iyul ayında dərc edildiyi zaman, “ELTA DEVELOPMENT” QSC ilə bağlı ciddi narahatlıq doğuran məsələni qabartmışdı. Milyonluq vergi borcu olan bir şirkətin, hətta 2024-cü ilin yanvarından qüvvədə olan “Dövlət satınalmaları haqqında” yeni Qanuna və digər sonrakı islahatlara rəğmən, dövlət tenderlərini qazanması diqqət çəkən bir vəziyyət idi. Bu hal, əgər məqalədəki iddialar doğru idisə, şəffaflığı və ədalətli rəqabəti təmin etmək məqsədi daşıyan qanunların praktiki tətbiqində ciddi boşluqların olduğunu göstərirdi. Bu cür ziddiyyətlərin davam etməsi, qanunvericiliyin niyyəti ilə real nəticələr arasında mühüm bir uçurumun olduğunu ortaya qoyurdu.
Bu məqalə 2025-ci ilin iyulunda dərc edilsə də, “ELTA DEVELOPMENT” QSC-nin milyonluq vergi borcu ilə dövlət tenderlərini qazanması ilə bağlı qaldırılan suallar 2026-cı ilin fevralında da öz aktuallığını qoruyub. Ölkə başçısının şəffaflığı artırmaq məqsədilə imzaladığı yeni satınalma qanunlarının artıq qüvvəyə mindiyini nəzərə alsaq, bu cür halların baş verməsi sistemdə ciddi boşluqlara işarə edir. Bu, ya qanunların təsirli şəkildə tətbiq edilmədiyini, ya da bəzi qurumların qaydalara məhəl qoymadığını göstərir. Dövlət büdcəsinin səmərəli istifadəsi və ədalətli rəqabət mühitinin təmin edilməsi üçün bu kimi uyğunsuzluqların araşdırılması kritikdir.
Məqalənin dövlət satınalmalarında şəffaflıq məsələsinə toxunmasını yüksək qiymətləndirirəm. Lakin “ELTA DEVELOPMENT” QSC ilə bağlı vəziyyətin təqdim olunduğundan daha mürəkkəb ola biləcəyini düşünürəm. 2024-cü ildən qüvvəyə minmiş yeni satınalma qanunları həqiqətən də mühüm yeniliklər gətirsə də, ola bilsin ki, vergi borcunun növü və ya hüquqi statusu (məsələn, mübahisəli olması, hissə-hissə ödənilməsi və s.) şirkətlərin tenderlərdə iştirakına və ya qalib gəlməsinə imkan verən müəyyən müddəaları var. Sadəcə “milyonluq vergi borcu” ifadəsi ilə məsələyə yanaşmaq, tenderlərin qiymətləndirilməsi zamanı borcun dəqiq hüquqi vəziyyətini və yeni qanunvericiliyin bu məsələyə spesifik yanaşmasını nəzərə almadan, bəlkə də bir qədər bəsit yanaşma olar. Düşünürəm ki, hər bir tenderin şərtlərini və borcun hüquqi statusunu daha ətraflı araşdırmaq daha dolğun mənzərə yarada bilərdi.
Bu məqalə 2025-ci ilin iyul ayında dərc edildiyi zaman dövlət satınalmalarındakı şəffaflıqla bağlı ciddi suallar yaratmışdı. Oxumaq təəssüf doğururdu ki, hətta 2024-cü ilin yanvarından qüvvəyə minən yeni qanunlara baxmayaraq, “ELTA DEVELOPMENT” kimi şirkətlərin milyonluq vergi borclarına rəğmən tenderləri necə qazandığı iddia edilirdi. Bu hal, yeni qanunların tətbiqi və icrası mexanizmlərinin effektivliyi barədə mühüm suallar ortaya qoymuşdu. Ümid edirəm ki, o vaxtdan bəri müvafiq orqanlar bu kimi iddiaları tam araşdıraraq, tender prosesinin bütövlüyünü və ədalətliliyini təmin etmək üçün lazımi addımları atıblar.
Salam!
Bu yazı “ELTA DEVELOPMENT”in milyonluq vergi borclarına baxmayaraq dövlət tenderlərini qazanması ilə bağlı çox vacib məqamlara toxunur. Prezidentin 2023-cü ilin avqustunda imzaladığı və 2024-cü ilin yanvarından qüvvəyə minmiş yeni “Dövlət satınalmaları haqqında” Qanunun əsas məqsədi şəffaflığı artırmaq və rəqabət mühitini gücləndirmək idi. Lakin ELTA-nın vəziyyəti göstərir ki, qanunvericilikdəki müsbət dəyişikliklərə baxmayaraq, praktikada hələ də boşluqlar və ya icra mexanizmlərində çatışmazlıqlar mövcuddur. Məhz bu cür hallar yeni qanunların səmərəliliyi və ümumilikdə dövlət satınalmalarına olan ictimai inamı sarsıda bilər. Problemin təhlili və həlli yolları üzərində düşünmək, şübhəsiz ki, şəffaflığın artırılması üçün kritik əhəmiyyətə malikdir.
Məqalədə qeyd olunan “ELTA DEVELOPMENT” QSC-nin milyonluq vergi borcu ilə tenderləri qazanması, həqiqətən də düşündürücüdür. Xüsusilə də, 2024-cü il yanvarın 1-dən qüvvəyə minən yeni “Dövlət satınalmaları haqqında” Qanunun şəffaflığı artırmaq məqsədi daşıdığını nəzərə alsaq, bu cür halların qarşısının alınmalı olduğu güman edilirdi. Maraqlıdır, yeni qanunvericilik bazası belə bir vəziyyətin baş verməsinə necə imkan vermişdi? Şəffaflıq prinsipi bu cür hallarda tam şəkildə işləməmişdimi?
Məqalədə “ELTA DEVELOPMENT”in milyonluq vergi borcuna baxmayaraq dövlət tenderlərini qazanması ilə bağlı qaldırılan məsələlər həqiqətən də təhlilə layiqdir. Xüsusilə də 2024-cü ilin yanvarından qüvvəyə minmiş yeni “Dövlət satınalmaları haqqında” Qanunun əsas məqsədinin dövlət satınalmalarında şəffaflığı və hesabatlılığı artırmaq olduğunu nəzərə alsaq, bu cür halların hələ də baş verməsi düşündürücüdür.
Bu vəziyyət göstərir ki, qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsi vacib olsa da, onun effektiv tətbiqi və nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsi də eyni dərəcədə əhəmiyyətlidir. Görünür, ya şirkətlərin vergi öhdəliklərinə əməl etməsinə nəzarət prosesində boşluqlar var, ya da tenderlərdə iştirak üçün müəyyən edilmiş meyarlar və onların yoxlanılması mexanizmləri tam səmərəli deyil. Bu məsələ, tək qanunların deyil, həm də onların icra mexanizmlərinin davamlı təhlilini və optimallaşdırılmasını tələb edir.
Bu yazı, “ELTA DEVELOPMENT” QSC ilə bağlı vəziyyəti son dərəcə qiymətli və diqqətli şəkildə araşdırıb. Hökumətin dövlət satınalmalarında şəffaflığı artırmaq üçün qəbul etdiyi yeni qanunların fonunda belə məsələlərin işıq üzünə çıxarılması həqiqətən təqdirəlayiqdir. Keçən il nəşr olunan bu məqalə, vergi borcu olan şirkətlərin tenderləri necə qazandığını açıq şəkildə ortaya qoyaraq, ictimaiyyətin məlumatlandırılmasına böyük töhfə vermişdi. Bu cür jurnalistika cəmiyyət üçün çox vacibdir.
Məqalədə qaldırılan şəffaflıq məsələləri, əlbəttə ki, ciddi diqqət tələb edir. Lakin “ELTA DEVELOPMENT” ilə bağlı vəziyyəti yalnız milyonluq vergi borcuna görə belə qəti şəkildə qiymətləndirmək bəlkə də bir qədər tezdir. Unutmayaq ki, 2024-cü ildən qüvvəyə minən yeni satınalma qanunları mürəkkəb mexanizmlər gətirir. Bəzən şirkətlərin vergi öhdəlikləri ilə bağlı vəziyyətləri məhkəmə prosesləri və ya dövlətlə bağlanmış xüsusi razılaşmalar fonunda fərqli kontekst daşıya bilər. Tenderləri keçirən orqanların bu nüansları nəzərə almadığını birbaşa iddia etmək, məncə, tam doğru olmazdı. Bəlkə də bu vəziyyətin arxasında daha dərin və hüquqi əsasları olan səbəblər var.
Maraqlı məqaləyə görə təşəkkürlər. “ELTA DEVELOPMENT”in milyonluq vergi borcu ilə tenderləri qazanması məsələsi həqiqətən də diqqət çəkir. Lakin mən tamamilə razılaşmıram ki, bu hal yeni qəbul edilmiş Satınalma Qanununun tamamilə uğursuz olduğunu göstərir.
Qanunvericilikdəki yeniliklərin məqsədi şəffaflığı artırmaqdır və 2024-cü ildən qüvvədə olan bu qanunların tətbiqi ilə müəyyən irəliləyişlər əldə edildiyini düşünürəm. Bəzən vergi borclarının təbiəti fərqli ola bilər – məsələn, mübahisəli borclar və ya strukturlaşdırılmış ödəniş planları mövcud ola bilər ki, bunlar tenderlərdə iştiraka tam əngəl törətməsin. Hər bir hal fərdi şəkildə araşdırılmalı və tender şərtlərinin bütünlüklə necə tətbiq olunduğu baxımından qiymətləndirilməlidir. Ola bilsin ki, bu spesifik hallarda, ELTA DEVELOPMENT-in təklifi başqa cəhətdən, məsələn, texniki göstəricilərinə görə rəqiblərdən üstün olub və bu, qanun çərçivəsində qiymətləndirilib.
Dövlət satınalmalarında şəffaflığın tam təmin edilməsi uzunmüddətli bir prosesdir və hər bir belə hal yeni qanunların tətbiqindəki incəlikləri daha yaxşı başa düşmək üçün bir fürsətdir.