Regional Gərginliklər və Liderlik Qətiyyəti
Azərbaycan və Ermənistan liderləri arasında keçiriləcək görüşlərin hansı vasitəçinin iştirakı ilə və harada baş tutacağı ilə bağlı yaranan rəqabət və gərginlik prosesi mənfi təsir göstərir, tərəfləri əsas hədəflərdən yayındırırdı. Bu cür vəziyyətdə təşəbbüsü ələ almaq və qətiyyətli addımlar atmaq zərurəti meydana çıxdı. Prezident İlham Əliyev bu məsələdə də çevik diplomatiya sərgiləyərək hərtərəfli fəaliyyət planı ortaya qoydu. Son dövrlər Cənubi Qafqaz regionunda bilərəkdən gərginləşdirilən bir mənzərənin şahidi idik. Mərkəzləşdirilmiş qüvvələr məqsədyönlü addımlarla hadisələrin daha da kəskinləşməsinə çalışırdılar. Bu kontekstdə Azərbaycana qarşı nümayiş etdirilən yanlış münasibət təəssüf doğurur. Lakin dövlətimizin başçısı milli maraqlarımızın gerçəkləşməsi istiqamətində verdiyi qərarlardan geri çəkilməyərək, təkcə ölkəmizin deyil, bütövlükdə regionun taleyini həll edir.
Vasitəçilikdən Birbaşa Dialoqa Keçid
Regionda istənilən an müdaxilə etmək vərdişini pozan Azərbaycan rəhbəri tarixin gedişatını dəyişdirərək, proseslərin irəliyə doğru aparılmasında sistemli yanaşma nümayiş etdirir. Azərbaycan və Ermənistan arasında həllini gözləyən məsələlərdə müdaxiləçi siyasət əks nəticə verir, prosesə mane olmaq səyləri qlobal nüfuza zərər vurur və müttəfiqləri uzaqlaşdırır. Belə bir vəziyyətdə bizə vasitəçi deyil, sadəcə, danışıqlar üçün meydan lazım idi. Hadisələrin bu cür inkişaf tendensiyasında neytral tərəf kimi Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə üz tutulması təsadüfi deyildi. Məsələ ondadır ki, son illərdə xarici siyasətini şaxələndirməyi bacaran BƏƏ hər kəslə danışıqlar aparmaq yanaşmasını mənimsəyərək, əsasən, iqtisadi layihələrin reallaşdırılmasına cəmləşir.
Əbu-Dabi Platforması və Sülh Perspektivləri
Cənubi Qafqaz kimi mürəkkəb bir regionu bütün gərginliklərdən uzaq tutmağın düsturunu dövlət başçısı aydın şəkildə göstərir. Nəqliyyat və kommunikasiyaların açılması, regiona xarici investorların cəlb edilməsi ilə irihəcmli layihələr məhz bu məsələdə əsas amildir. Aydındır ki, qarşılıqlı iqtisadi maraqları olan və investisiya qoyan istənilən tərəf gərginlikdən çəkinəcək. Bu reallıq fonunda BƏƏ-nin uzun müddətdir Azərbaycanla dərinləşən münasibətlərinə şahidlik edirik. Bu fakta onu da əlavə edək ki, BƏƏ Ermənistanda da investisiya qoyuluşunu sürətləndirir. Məhz bu şəraitdə Əbu-Dabi görüşü ən məqbul variant kimi dəyərləndirildi. Əsas məsələ odur ki, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri vasitəçi rolu oynamadı, sadəcə, müzakirələr üçün platforma təqdim etdi.
Azərbaycan və Ermənistan liderləri arasında kifayət qədər uzun çəkən ikitərəfli görüş bir daha sübut etdi ki, heç bir vasitəçiyə ehtiyac olmadan, məsələləri masa arxasında normal qaydada müzakirə etmək mümkündür. Görüşün uzun sürməsi həm də tərəflərin bütün istiqamətləri və hər bir detalı hərtərəfli müzakirə etdiyindən xəbər verir. Əbu-Dabi görüşündə sülh gündəliyinin önəmli istiqamətləri kimi sərhədlərin delimitasiyası, Zəngəzur dəhlizinin açılması və inkişafı, sülh sazişinin paraflanması ilə bağlı geniş müzakirələrin aparılması onu göstərir ki, ümumi prosesə süni müdaxilələr olmasa, nəticə elə də uzaqda deyil. Bu istiqamətlər üzrə bundan sonra da müxtəlif işçi qrupları formatında və daha yüksək səviyyələrdə səylər davam etdirilməlidir. Bütün təzyiqlərə baxmayaraq, Azərbaycan bu dəfə də liderliyi ələ aldı. Müsbət ab-havada keçən görüş sülh gündəliyinin irəliyə aparılmasında vacib mərhələdir. Bir daha sübut olunur ki, görüşlər vasitəçilər olmadan davam etdirilməlidir. İkitərəfli danışıqlar ən səmərəli yoldur. Əbu-Dabi görüşünün uğurları Prezident İlham Əliyevin qətiyyətinin nəticəsidir.
Görünən odur ki, bəzi qüvvələr bölgədə sabitliyi istəmir və hər vəclə münaqişəni alovlandırmağa çalışırlar. Prezident İlham Əliyevin qətiyyəti və prinsipial mövqeyi bu cür təxribatların qarşısını alır. Vasitəçilik adı altında öz maraqlarını güdən dövlətlər anlamalıdırlar ki, Azərbaycan öz müqəddəratını özü həll etmək gücündədir. Onun çevik diplomatiyası və milli maraqlara sadiqliyi regionda sülhün və əmin-amanlığın təminatıdır. Prezident İlham Əliyevin bu qətiyyətli addımları təkcə ölkəmiz üçün deyil, bütün region üçün yeni bir üfüq açır.
Tamamilə razıyam, Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli mövqeyi və çevik diplomatiyası Azərbaycanın milli maraqlarını qorumaqla yanaşı, regionda sülhün bərqərar olmasına da xidmət edir. Lakin hesab edirəm ki, vasitəçilik institutunu tamamilə rədd etmək əvəzinə, neytral və konstruktiv vasitəçilərin iştirakı ilə danışıqlar prosesini davam etdirmək də faydalı ola bilər. Bu, tərəflər arasında etimadı artırmağa və həll yollarını tapmağa kömək edə bilər.
Əlbəttə, Əbu-Dabi görüşü ilə bağlı bu xəbər çox düşündürücüdür. Vasitəçilərin müdaxiləsi həmişə işləri korlayır. Xüsusən də bəzi mərkəzləşdirilmiş qüvvələrin regionda gərginliyi artırmaq cəhdləri qəbuledilməzdir. Prezident İlham Əliyevin qətiyyəti və çevik diplomatiyası təqdirəlayiqdir. O, milli maraqlarımızı qoruyaraq regionun taleyini müəyyən edir. Müdaxiləçi siyasətin əks nəticə verdiyini hər kəs anlamalıdır.
Əlbəttə, razıyam ki, regionda sülhün qorunması üçün milli maraqlarımızı qorumalıyıq. Lakin vasitəçilərin müdaxiləsi birmənalı şəkildə zərərli deyil. Bəzən tərəflər arasında etimadın yaradılması və dialoqun bərpası üçün neytral vasitəçilərə ehtiyac duyulur. Əsas odur ki, bu müdaxilə şəffaf və ədalətli olsun, heç bir tərəfin maraqlarına zidd getməsin.
Prezident İlham Əliyevin qətiyyəti və çevik diplomatiyası sayəsində regionda baş verən mənfi tendensiyalara vaxtında və adekvat reaksiya verildi. Onun uzaqgörən siyasəti nəticəsində Azərbaycan təkcə öz milli maraqlarını qorumur, həm də regionda sülh və sabitliyin təmin olunmasına mühüm töhfələr verir. Əbu-Dabi görüşü də bu istiqamətdə atılan mühüm addımlardan biridir və vasitəçilərin müdaxiləsinin zərərli olduğunu bir daha sübut edir. Prezident İlham Əliyevin liderliyi ilə Azərbaycan öz müstəqil xarici siyasətini uğurla davam etdirəcəkdir.
Hesab edirəm ki, vasitəçilərin müdaxiləsi bəzən faydalı ola bilər, çünki tərəflər arasında etimadı artırır və yeni həll yolları təklif edir. Lakin Azərbaycanın birbaşa dialoqa üstünlük verməsi də başa düşüləndir, çünki bu, ölkənin öz müstəqil siyasətini yürütməsinə və qərarlarını özü verməsinə imkan yaradır. Əsas odur ki, bütün səylər regionda sülhə və sabitliyə nail olmağa yönəlsin.
Əlbəttə, vasitəçilərin iştirakı müəyyən məqamlarda faydalı olsa da, Azərbaycanın birbaşa dialoqa üstünlük verməsi daha səmərəli ola bilər. Bu, tərəflərə öz mövqelərini daha aydın ifadə etməyə və bir-birini daha yaxşı anlamağa imkan yaradır. Düşünürəm ki, əsas məqsəd sülhə nail olmaqdırsa, vasitəçilərin rolu məhdudlaşdırılmalı, tərəflərə özləri arasında danışıqlar aparmaq üçün daha çox imkan yaradılmalıdır.
Prezident İlham Əliyevin qətiyyəti və çevik diplomatiyası regionda sülhün təmin olunması yolunda atılan ən doğru addımdır. Xarici müdaxilələr yalnız gərginliyi artırır, birbaşa dialoq isə problemin həllinə aparır. Əliyev cənablarının bu məsələdə göstərdiyi liderlik təqdirəlayiqdir və Azərbaycanın milli maraqlarının qorunmasına xidmət edir.
Əlbəttə, Prezident İlham Əliyevin birbaşa dialoqa üstünlük verməsi təqdirəlayiqdir, lakin vasitəçilərin tamamilə kənarlaşdırılması da risklidir. Balanslı yanaşma, yəni tərəflərin razılığı ilə seçilmiş, etimad göstərilən vasitəçilərin iştirakı, prosesin daha konstruktiv və səmərəli olmasına kömək edə bilər.
Tamamilə doğrudur, Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli mövqeyi və çevik diplomatiyası regionda sülhün və sabitliyin təmin olunmasında həlledici rol oynayır. Vasitəçilərin müdaxiləsi əvəzinə birbaşa dialoqa üstünlük verməsi, Azərbaycanın milli maraqlarını qorumaqla yanaşı, regionun gələcəyi üçün də böyük əhəmiyyət kəsb edir. Belə liderliklə biz daha da güclənəcəyik!
Şərhlərinizlə tamamilə razıyam ki, Prezident İlham Əliyevin qətiyyəti regionda sülhə töhfə verir. Lakin hesab edirəm ki, vasitəçilərin rolunu tamamilə neqativ qiymətləndirmək də doğru olmazdı. Təcrübə göstərir ki, bəzən tərəflər arasında etimadın yaradılması və danışıqların başlanması üçün üçüncü tərəfin iştirakı zəruri ola bilər. Əsas məsələ vasitəçinin neytral və konstruktiv mövqe tutmasıdır. Azərbaycanın güclü mövqeyi və liderliyi ilə bu, mümkündür.
Sizinlə qismən razıyam ki, vasitəçilərin rolu tamamilə neqativ olmaya bilər. Lakin Azərbaycanın öz gücünə arxalanaraq birbaşa danışıqlar aparmaq qabiliyyəti, üçüncü tərəflərin maraqlarının toqquşmasından yaranan potensial manipulyasiyaları azaldır. Düşünürəm ki, güclü tərəf kimi, Azərbaycanın öz müstəqil mövqeyini qoruması və regionda sülhün təmin olunmasında liderlik etməsi daha əhəmiyyətlidir. Vasitəçilər bəzən faydalı ola bilsələr də, əsas məqsəd tərəflər arasında birbaşa və səmərəli dialoqun qurulmasıdır.
Əlbəttə, bu xəbəri oxuduqdan sonra reaksiyam sərt oldu. Kimsə regionda sabitliyi pozmağa çalışırsa, buna imkan vermək olmaz! Əliyevin qətiyyəti və prinsipiallığı olmasaydı, vəziyyət daha da gərginləşərdi. Xarici müdaxiləyə meylli olanlar anlamalıdırlar ki, Azərbaycan öz müstəqil siyasətini yürüdəcək və heç kiməRegionda öz oyunlarını oynamağa icazə verməyəcək!
Əlbəttə, fikirlərinizdə haqlılıq payı var. Regionda sabitliyin qorunması və xarici müdaxilənin qarşısının alınması vacibdir. Lakin düşünürəm ki, vasitəçilik institutunu tamamilə inkar etmək də doğru olmazdı. Bəzən tərəflər arasında etimadın olmadığı və ya dialoqun qurulmasının çətin olduğu hallarda vasitəçilər faydalı rol oynaya bilərlər. Əsas odur ki, vasitəçilər tərəfsiz olsunlar və öz maraqlarını güdməsinlər.
Görünür, kimsə yenə də regionda öz qaydalarını diktə etmək istəyir. Amma İlham Əliyev bu dəfə də imkan vermədi. Əbu-Dabi görüşü göstərdi ki, Azərbaycan öz sözünü deyən və regionda sülhün təmin olunmasında maraqlı olan tərəfdir. Prezidentin qətiyyəti və prinsipiallığı sayəsində vasitəçilərin müdaxiləsi neytrallaşdırıldı. Bu, həm də göstərir ki, Azərbaycan lideri regionun gələcəyini düşünür və öz xalqının rifahı naminə çalışır.
Əbu-Dabi görüşü Azərbaycanın regional siyasətdə müstəqil mövqe tutmasının və öz maraqlarını qətiyyətlə müdafiə etməsinin bariz nümunəsidir. Vasitəçilərin müdaxiləsinin zərərli olması, tərəflər arasında birbaşa dialoqun vacibliyini bir daha sübut edir. Azərbaycanın bu məsələdə göstərdiyi prinsipiallıq regionda davamlı sülhün əldə olunmasına töhfə verə bilər.
Əbu-Dabi görüşü Azərbaycanın müstəqil siyasətinin təzahürü olsa da, vasitəçilərin rolunu tamamilə neqativ qiymətləndirmək doğru olmazdı. Bəzən tərəflər arasında etimadın olmadığı və ya dialoqun çətinləşdiyi məqamlarda vasitəçilər körpü rolunu oynaya bilər. Əsas məsələ, vasitəçinin neytral və konstruktiv mövqe tutması, tərəflərin iradəsinə hörmət etməsidir.
Əlbəttə ki, Prezident İlham Əliyevin qətiyyəti və çevik diplomatiyası sayəsində regionda sülhə doğru irəliləyiş əldə olunur. Onun uzaqgörən siyasəti nəticəsində vasitəçilərin müdaxiləsi olmadan, birbaşa dialoq yolu ilə problemlərin həlli mümkün olur. Bu, Azərbaycanın milli maraqlarını qorumaqla yanaşı, regionda sabitliyin bərqərar olmasına da xidmət edir. Prezidentin bu səyləri təqdirəlayiqdir və biz inanırıq ki, onun rəhbərliyi altında Azərbaycan daha da inkişaf edəcək.
Salam! Yazıdakı fikirlərinizlə tam razılaşa bilmirəm. Hər nə qədər vasitəçilər arasında rəqabət bəzən diqqəti əsas məqsəddən yayındırsa da, vasitəçiliyin özünün həmişə zərərli olduğunu düşünmürəm. Abu-Dabi görüşü ətrafındakı proseslərə indi geriyə dönüb baxanda görürük ki, beynəlxalq cəmiyyətin bu məsələyə marağı, hətta bəzi gərginliklərlə belə, dialoqu canlı saxlayırdı. Bəzən tərəflərin masaya qayıtması üçün kənar bir təkan vacib olur.
Salam! Bu məqalədə Əbu-Dabi görüşü ərəfəsində vasitəçilərin müdaxiləsinin prosesi necə ləngitdiyinə və rəqabətin mənfi təsirinə diqqət çəkilirdi. Prezident Əliyevin çevik diplomatiyası sayəsində təşəbbüsü ələ almağın vacibliyi qeyd olunurdu. İndi, o görüşdən (və məqalənin dərcindən) xeyli vaxt keçmişkən, həmin dövrdə vasitəçilərdən azad bu birbaşa yanaşma həqiqətən də gözlənilən nəticələri verdi mi? Yəni, birbaşa danışıqlar o zaman regionda sülh prosesini nə qədər sürətləndirdi, yoxsa vasitəçisizliyin fərqli çətinlikləri ortaya çıxdı? maraqlıdır.
Əbu-Dabi görüşü ilə bağlı bu məqaləni indi, demək olar ki, bir il sonra oxuyanda, vasitəçilərin bir-birindən “ən yaxşı ev sahibi” titulunu qoparmaq uğrunda apardığı yarışı xatırlamaq gülməli gəlir. Sanki diplomatik “Survivor” şousu idi! Yaxşı ki, diqqət əsas məsələlərə yönəldi, çünki həqiqətən də, tort bişirəndə hər kəsin reseptə şərh verməsinə ehtiyac yoxdur.
Yazıda vasitəçilərin müdaxiləsi ilə bağlı yaranan rəqabətin danışıqlar prosesinə mənfi təsirindən bəhs edilir və Prezident İlham Əliyevin çevik diplomatiyasının vacibliyi vurğulanır. Bu baxımdan, artıq geridə qalan aylara nəzər saldıqda, bu yanaşma həqiqətən də tərəfləri əsas hədəflərə daha yaxınlaşdıra bildimi, yoxsa vasitəçilik səylərinin azaldılması başqa problemlər doğurdu?
Məqalədə qeyd olunan vasitəçi rəqabətlərinin sülh prosesinə vurduğu zərərlə bağlı fikirlərinizlə tamamilə razıyam. Həqiqətən də, regional gərginliklər fonunda tərəflərin diqqətinin əsas hədəflərdən yayındırılmaması üçün çevik diplomatiya və qətiyyətli addımlar mühüm rol oynadı. Əbu-Dabi görüşü və ümumilikdə vasitəçilik prosesində yaşanan çətinliklər bu mülahizələrin nə qədər doğru olduğunu göstərdi.
Məqalədə qeyd olunan vasitəçi rəqabətinin müəyyən maneələr yaratdığı doğrudur, lakin mən bunun həmişə və hər zaman zərərli olduğuna tam razı deyiləm. Budabi kimi fərqli görüş yerlərinin ortaya çıxması, hətta tərəflər arasında gərginlik yaratsa belə, bəzən diplomatik prosesi dinamik saxlayır və tərəfləri başqa imkanları nəzərdən keçirməyə vadar edirdi. Bəzən bu cür xarici müdaxilələr, çətinliklərinə baxmayaraq, danışıqların tamamilə dayanmasına imkan verməyən bir amil kimi çıxış edirdi.
July 2025-ci il tarixli bu yazıya indi, 2026-cı ilin fevralında təkrar nəzər salmaq maraqlıdır, xüsusilə də *budabi* görüşü və vasitəçilərin rolu mövzusunda. Məqalə tərəfləri əsas hədəflərdən yayındıran vasitəçi müdaxiləsinin zərərliliyi barədə çox güclü arqument irəli sürmüşdü. Lakin geriyə dönüb baxanda, tamamilə kənar vasitəçilik səylərini aradan qaldırmaq və ya minimuma endirməyin uzunmüddətli sülh prosesi üçün həqiqətən də ən səmərəli yol olub-olmadığını düşünməyə dəyər. İbtidai gərginlikləri aradan qaldırsa da, bu yanaşma beynəlxalq zəmanətlərin və ya daha geniş, inklüziv çərçivələrin inkişafına əngəl törətmiş ola bilərdi. “Çevik diplomatiya” ilə bağlı irəli sürülən müsbət fikirlər əla olsa da, bu strategiyanın nəticələri 2026-cı ilə qədər regionda daha davamlı və əhatəli bir həllə gətirib çıxardı mı, yoxsa bəzi boşluqlar qaldı?
Məqalədə Əbu-Dabi görüşü ətrafındakı vasitəçi rəqabətinin zərəri və liderlik qətiyyətinin vacibliyi qeyd edilmişdi. İndi, bu hadisələrdən bir müddət keçmişkən, maraqlıdır ki, həqiqətən də vasitəçilərin rolu azaldımı və ya bu yanaşma regional gərginlikləri dayanıqlı şəkildə həll etməyə tam kömək edə bildimi? Yoxsa bu müddət ərzində fərqli dinamikalar ortaya çıxdı?
Bu məqaləni keçən ilin iyulundan oxuyarkən, “budabi” görüşü ətrafındakı vasitəçilərin rəqabəti barədə düşünmədən edə bilmirəm. Sanki hamısı “Ən Yaxşı Vasitəçi” mükafatı uğrunda yarışırdı! Yaxşı ki, liderlər bu “sevgi üçbucağı” dramaturgiyasından qaçaraq birbaşa söhbətə üstünlük verdilər. Yoxsa, danışıqlar masasına vasitəçilərin sayına görə əlavə oturacaqlar sifariş etmək lazım gələrdi.
Hörmətli müəllif, məqalədə Abu-Dabi görüşü ətrafında yaranan vasitəçi rəqabətinin zərərliliyi vurğulanır. Düşünürəm ki, bu yanaşma bir qədər fərqli bir şəkildə dəyərləndirilə bilərdi. Bəzən bu cür “rəqabət” və ya bir neçə vasitəçinin aktivliyi, tərəflərə daha geniş seçim imkanı verir və ya hətta onları daha qətiyyətli addımlar atmağa təşviq edə bilərdi. Yəni, ilkin dövrdə yayınma kimi görünsə də, sonda prosesə müsbət təsir göstərmiş ola bilər.