Azərbaycan-Ermənistan Sülh Sazişi Danışıqlarında İrəliləyişlər və Qarşıda Duran Maneələr
Ermənistan və Azərbaycan arasında davamlı sülhün bərqərar olması istiqamətində, xüsusən də sülh sazişi layihəsi üzrə danışıqların başa çatdırılması sahəsində son vaxtlar əhəmiyyətli irəliləyişlər müşahidə olunur. Ümid edilir ki, bu prosesdə qalan maneələr, xüsusilə Ermənistan konstitusiyasında Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə qarşı irəli sürülən iddialar tezliklə aradan qaldırılacaq və sazişin imzalanması mümkün olacaq. Eyni zamanda, Ermənistanla münaqişənin ağır humanitar nəticələrinin aradan qaldırılması üçün beynəlxalq birliyin konkret dəstəyinə ehtiyac olduğu vurğulanır. Milli Məclisin deputatı Sevinc Fətəliyeva iyunun 30-da ATƏT Parlament Assambleyasının 32-ci illik sessiyası çərçivəsində keçirilən Demokratiya, insan haqları və humanitar məsələlər üzrə Komitənin iclasında bu mövzuya toxunub.
Münaqişənin Humanitar Fəsadları və Mina Təhlükəsi ilə Mübarizə
Təxminən səkkiz yüz mindən çox azərbaycanlı məcburi köçkün hələ də 900-ə yaxın şəhər və kəndin tamamilə dağıdılması, eləcə də ölkə ərazisinin 14 faizini əhatə edən geniş mina təhlükəsi səbəbindən öz yurdlarına qayıda bilmir. Bu itkilərin ümumi məbləği 150 milyard ABŞ dollarını ötür. Son 30 il ərzində 3400-dən çox vətəndaşımız mina partlayışlarının qurbanı olub ki, onların təxminən 400-ü 2020-ci ildən sonra baş verən hadisələrdir. Təəssüf ki, bu səhər Ağdamda baş verən faciəvi hadisə nəticəsində daha bir mülki şəxs mina partlayışı ilə ayağını itirib. Azərbaycanın humanitar minatəmizləmə, yenidənqurma və bərpa səylərinə daha güclü beynəlxalq həmrəylik və dəstək çağırışı edilir. Bildirilib ki, bu addımlar yalnız icmaların yenidən qurulması üçün deyil, həm də bölgədə davamlı sülh və barışığın təmin olunması üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
Dayanıqlı Sülhün Qarantı: Dürüstlük və Konstruktiv Dialoq
Ölkəmiz sülhün astanasında vacib bir mərhələdədir. Deputat Sevinc Fətəliyeva vurğulayıb ki, sülh yalnız dürüstlük, qarşılıqlı hörmət və konstruktiv dialoqa sadiqlik əsasında əldə oluna bilər. Əsassız və reallıqdan uzaq ittihamlar bu prosesi yalnız zəiflədir. Faktların təhrif olunması və dezinformasiya ictimai rəyi çaşdırır, xalqlar arasında etimadın qurulmasını çətinləşdirir. O, çıxışında vurğulayıb ki, işimizdə hamıya yaxşı məlum olan faktlara və reallığa əsaslanmalıyıq. Unutmaq olmaz ki, bölgəmizdə dayanıqlı sülhün, sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin olunması üçün gücümüz birgə səylər göstərməyə, açıq dialoq və qarşılıqlı anlaşmaya hazır olmağımızdadır. Məhz bu yanaşma bizi ümumi rifaha aparan yoldur.
Ay sağ ol, Sevinc xanım, lap yerinə düşdü! Ermənilər də elə konstitusiyalarına baxıb dururlar, bütün bəlaların başı odur. Elə bil bizimkilər Konstitusiyaya əməl edirlər, bütün problemlərimiz də həll olub. Sülhün açarı da elə o konstitusiyadadır, biz də gözləyirik onlar dəyişsin, biz də rahat olaq.
Hörmətli oxucu, deputat Sevinc Fətəliyevanın fikirləri diqqətəlayiqdir və Ermənistan konstitusiyasının sülh prosesinə maneələr yaratması ilə bağlı narahatlıqları bölüşürəm. Ancaq unutmaq olmaz ki, sülh yalnız bir tərəfin güzəştə getməsi ilə deyil, qarşılıqlı anlaşma və dialoqla mümkündür. Hər iki ölkənin cəmiyyətlərində sülhə hazırlıq səviyyəsi artırılmalı, nifrət və düşmənçilik ritorikası azaldılmalıdır. Sülh sazişinin imzalanması üçün hər iki tərəf konstruktiv addımlar atmalıdır.
Sevinc Fətəliyevanın bu məsələyə toxunması çox önəmlidir. Ermənistanın konstitusiyasında olan əsassız iddialar sülh prosesini ləngidir. İnanıram ki, Prezident İlham Əliyevin qətiyyəti və diplomatik səyləri nəticəsində bu maneələr aradan qaldırılacaq və bölgədə davamlı sülh əldə olunacaq.
Hörmətli həmvətəndaş, deputat Sevinc Fətəliyevanın bu məsələni qaldırması, şübhəsiz ki, vacibdir. Lakin düşünürəm ki, sülhə maneə olan tək amil Ermənistan konstitusiyası deyil. Qarşılıqlı etimadsızlıq, keçmişdə baş verən hadisələrin fərqli interpretasiyası və regional güclərin maraqları da sülh prosesinə təsir göstərir. Ümid edirəm ki, bütün tərəflər konstruktiv dialoq yolu ilə bu çətinlikləri aşmağa çalışacaqlar.
Tamamilə doğrudur, sülhə gedən yol çoxşaxəli və mürəkkəbdir. Ermənistan Konstitusiyası bir maneə olsa da, digər amilləri də nəzərə almaq vacibdir. Qarşılıqlı güzəştlərə getmək və regional sabitliyi təmin etmək üçün daha geniş bir perspektivdən yanaşmaq sülh prosesini sürətləndirə bilər.
Sevinc Fətəliyevanın bu məsələni beynəlxalq platformada qaldırması çox önəmlidir. Ermənistanın konstitusiyası, doğrudan da, sülhə əsas maneədir və bu məsələdə Azərbaycanın haqlı mövqeyi beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmalıdır. Prezident İlham Əliyevin yürütdüyü siyasət sayəsində bu məsələlər gündəmə gətirilir və ölkəmizin haqq səsi daha yüksək eşidilir.
Sevinc Fətəliyevanın bu məsələni ATƏT PA-da qaldırması, problemin beynəlxalq aləmdə diqqətə çatdırılması baxımından təqdirəlayiqdir. Ermənistan konstitusiyasında dəyişiklik edilməsi sülh prosesinin irəliləməsi üçün vacib şərtdir, lakin tərəflər arasında etimadın yaradılması və humanitar məsələlərin həlli də eyni dərəcədə önəmlidir. Sülhə nail olmaq üçün yalnız siyasi deyil, həm də cəmiyyətlər arasında dialoqun qurulması zəruridir.
Sevinc Fətəliyevanın mövqeyi mühümdür, lakin sülhə gedən yol yalnız Ermənistan konstitusiyasına dəyişikliklərdən keçmir. Etimadın bərpası üçün ilk növbədə, hər iki tərəfdən konstruktiv addımlar atılmalı, xalqlar arasında barışığa yönəlmiş təşəbbüslərə dəstək verilməlidir. Unutmaq olmaz ki, davamlı sülh yalnız qarşılıqlı hörmət və anlayış zəminində qurula bilər.
Sevinc xanım Fətəliyevanın bu mövzuya toxunması çox önəmlidir. Ermənistanın konstitusiyası sülhə maneə törədir, bu açıq-aşkar görünür. Azərbaycan dövləti sülhün bərqərar olması üçün əlindən gələni edir, amma Ermənistan hələ də öz çirkin əməllərindən əl çəkmir. İnşallah, tezliklə bu məsələ həllini tapar və biz də öz torpaqlarımızda rahat yaşayarıq.
Sevinc Fətəliyevanın bu məsələni qaldırması çox mühümdür, çünki Ermənistan Konstitusiyasında olan iddialar sülh prosesini ləngidir. Sülh sazişinin imzalanması üçün Ermənistan tərəfi də konstruktiv addımlar atmalı və Konstitusiyasına düzəlişlər etməlidir. Beynəlxalq ictimaiyyət də bu məsələdə Ermənistana təzyiq göstərməli və regionda davamlı sülhün təmin olunmasına dəstək olmalıdır.
Sevinc Fətəliyevanın bu məsələni qaldırması, sülh prosesindəki maneələri aşkar etmək baxımından əhəmiyyətlidir. Ancaq Ermənistan Konstitusiyasının sülhə əsas maneə olduğunu iddia etmək, problemin yalnız bir tərəfinə diqqət yönəltmək deməkdir. Sülh prosesi qarşılıqlı güzəştləri və hər iki tərəfin konstruktiv addımlarını tələb edir. Bu baxımdan, Azərbaycanın da üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirməsi və dialoqa açıq olması vacibdir.
Sevinc Fətəliyevanın bu məsələni qaldırması çox vacibdir. Ermənistanın konstitusiyası, doğrudan da, sülhə əsas maneədir. Onlar hələ də ərazi iddialarından əl çəkmək istəmirlər. Bu, qəbuledilməzdir! Beynəlxalq təşkilatlar da bu məsələdə Azərbaycana dəstək olmalıdırlar. Ermənistan konstitusiyasına dəyişiklik etmədiyi müddətcə, sülhdən danışmaq sadəcə vaxt itkisidir.
Sevinc Fətəliyevanın fikirləri Azərbaycanın mövqeyini əks etdirir və Ermənistanın konstitusiyasında dəyişikliklərin vacibliyini vurğulayır. Lakin, düşünürəm ki, sülh prosesi yalnız konstitusiya məsələsi ilə məhdudlaşdırılmamalıdır. Qarşılıqlı etimadın yaradılması, iqtisadi əməkdaşlıq və humanitar məsələlərin həlli də sülhün davamlılığı üçün önəmlidir. Bəzən sülhə nail olmaq üçün hər iki tərəf güzəştə getməli və yeni birgə gələcəyə doğru addımlar atmalıdır.
Sevinc Fətəliyevanın bu bəyanatı tamamilə doğrudur. Ermənistan konstitusiyası, həqiqətən də, sülhə əsas maneədir. Bu ölkənin konstitusiyasında Azərbaycan ərazilərinə qarşı əsassız iddiaların yer alması qəbuledilməzdir və sülh danışıqlarını sabotaj etmək məqsədi daşıyır. Beynəlxalq ictimaiyyət bu məsələyə göz yummamalı və Ermənistanı konstitusiyasına dəyişiklik etməyə məcbur etməlidir. Əks təqdirdə, regionda sülhün əldə olunması mümkünsüz olacaq. Ermənistanın bu destruktiv mövqeyi, illərdir davam edən münaqişənin davamlı olaraq alovlanmasına səbəb olur.
Sevinc Fətəliyevanın bəyanatı mühüm məqamı vurğulayır: Ermənistan konstitusiyasındakı iddialar sülh prosesinə ciddi maneədir. Bu məsələnin həlli, Azərbaycanla Ermənistan arasında davamlı sülhün əldə olunması üçün vacib şərtdir. Beynəlxalq ictimaiyyətin bu məsələyə diqqətini yönəltməsi və konstruktiv dialoqa təşviq etməsi regionda sabitliyin bərqərar olmasına töhfə verə bilər.
Sevinc Fətəliyevanın bu mövqeyi tamamilə doğrudur! Ermənistanın konstitusiyası, doğrudan da, sülhə əsas maneədir. Nə qədər ki, orada Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə qarşı iddialar var, sülhdən danışmaq mümkün deyil. Beynəlxalq ictimaiyyət bu məsələdə Ermənistana təzyiq göstərməlidir. Həmçinin, münaqişənin humanitar fəsadları da unutulmamalıdır. 800 mindən çox məcburi köçkün öz yurdlarına qayıda bilmir, bu, qəbuledilməzdir! Ermənistan mina xəritələrini verməlidir, əks halda sülhdən danışmağın mənası yoxdur.
Sevinc Fətəliyevanın mövqeyi başa düşüləndir, lakin sülhə nail olmaq üçün yalnız konstitusiyaya deyil, qarşılıqlı etimadın bərpasına və davamlı dialoqa da ehtiyac var. Məcburi köçkünlərin vəziyyəti çox həssas məsələdir və bu problemin həlli üçün hər iki tərəf səylərini birləşdirməlidir. Mina xəritələrinin təqdim edilməsi humanitar baxımdan vacibdir, lakin bu, sülh prosesinin yalnız bir parçasıdır.
Ermənistanın konstitusiyası doğrudan da sülhə əsas maneədir! Bu, illərdir davam edən təcavüzkar siyasətin davamıdır. Dünya birliyi anlamalıdır ki, Ermənistan ərazi iddialarından əl çəkmədən regionda sülh əldə etmək mümkün deyil. Azərbaycan torpaqlarının minalardan təmizlənməsi üçün beynəlxalq dəstək artırılmalıdır. Ermənistanın bu destruktiv mövqeyi sülh danışıqlarını sabotaj etmək məqsədi daşıyır. Sevinc Fətəliyevanın bu məsələni beynəlxalq arenada qaldırması çox təqdirəlayiqdir.
Salam. Deputat xanımın 2025-ci ilin iyununda səsləndirdiyi bu fikirlə tam razılaşmaq çətindir. Həqiqətən də, Ermənistan konstitusiyasındakı müddəalar sülh üçün ciddi maneə yaradır, lakin o vaxtdan bəri keçən müddətdə gördük ki, təkcə konstitusiya deyil, tərəflər arasında etimadsızlıq və regiondakı geosiyasi dəyişikliklər də sülh prosesini ləngidən əsas amillərdən olub. Yəqin ki, məsələyə daha geniş prizmadan yanaşmaq lazımdır.
Hörmətli deputat Sevinc xanım Fətəliyevanın 2025-ci ilin iyununda Ermənistan konstitusiyasını sülhə əsas maneə kimi göstərməsi, şübhəsiz ki, həmin dövrdə danışıqlar masasında mühüm bir məqam idi. Lakin düşünürəm ki, belə bir mürəkkəb prosesdə yalnız bir amili “əsas maneə” kimi qeyd etmək bəzən digər siyasi, tarixi və ictimai-psixoloji amillərin rolunu bir qədər kölgədə qoya bilərdi. Sülhün bərqərar olması hər iki tərəfdən çoxsaylı güzəştlər və qərarlar tələb edən geniş bir proses idi.
Deputat Sevinc Fətəliyevanın 2025-ci ilin iyununda Ermənistan konstitusiyasının sülhə əsas maneə olduğunu vurğulaması xüsusilə diqqət çəkən bir məqam idi. Maraqlıdır ki, o zamandan bu günə qədər həmin konstitusiya müddəalarının dəyişdirilməsi istiqamətində hansı konkret addımlar atıldı? Bu məsələ həqiqətən də sülh sazişi danışıqlarında ciddi bir maneə olaraq qalırmı, yoxsa müəyyən irəliləyişlər əldə edilib?
Deputy Fataliyeva’s statement from last year, highlighting Armenia’s constitution as the main obstacle to peace, was quite direct. Looking back since June 2025, how have discussions around those specific constitutional claims developed? Were there any tangible shifts or continued impasses regarding that particular issue in the months following her remarks?
Hörmətli deputat Sevinc Fətəliyevanın 2025-ci ilin iyun ayında Ermənistan konstitusiyasının sülhə əsas maneə olması ilə bağlı bəyanatı həqiqətən də çox önəmli bir məqama işarə edirdi. Bu məqaləni oxuyarkən maraqlı gələn odur ki, o zamandan bəri bu konstitusiya məsələsində hansı dəyişikliklər yaşandı? Deputatın vurğuladığı bu əsas maneənin aradan qaldırılması üçün konkret hansı addımlar atılmışdı və bu, sülh danışıqlarının gedişatına necə təsir göstərdi?
Deputy Fataliyeva really hit the nail on the head last June! A constitution being the *main* obstacle to peace sounds like something out of a bureaucratic comedy sketch. “Sir, we can’t sign the peace treaty, the ancient parchment is refusing to cooperate!” You’d think by now they’d have found a very strong eraser, or at least a loophole, to get past those stubborn articles. Here’s hoping the constitutional rewrite goes smoother than a typical Monday morning meeting!
Deputat Sevinc Fətəliyevanın 2025-ci ilin iyun ayında səsləndirdiyi bu fikirlər, o dövrdə sülh danışıqlarında Ermənistan konstitusiyasının əsas maneə kimi qəbul edilməsi məsələsinə diqqət çəkirdi. Həqiqətən də, bu mövzu uzun müddət müzakirələrin mərkəzində olub. Ümid edirəm ki, o vaxtdan bəri bu istiqamətdə müəyyən irəliləyişlər əldə edilib və tərəflər arasında anlaşma üçün zəmin yaranıb.
Deputat xanım Sevinc Fətəliyeva 2025-ci ilin yayında bu bəyanatı verəndə, yəqin ki, çoxumuz düşündük ki, “Görəsən, bir konstitusiya da bu qədər inadkar olar?”. O vaxtdan bəri, danışıq masasında deyilənlər, çaylar, kofelər bitdi, amma bəzi maddələr hələ də “mən burdayam!” deyirmiş kimi görünür. Ümid edək ki, gələcəkdə konstitusiyalarımız da sülh üçün bir az “əriyən şokolad” kimi olacaq!
Deputat Sevinc Fətəliyevanın 2025-ci ilin iyununda Ermənistan konstitusiyası ilə bağlı səsləndirdiyi bu fikirlər həqiqətən də çox vacib bir məqama toxunurdu. O zaman sülh danışıqlarında irəliləyişlərin olduğu qeyd edilsə də, əsas maneənin konstitusiya olduğunu vurğulamışdı. Bu gün, 2026-cı ilin fevralında geriyə baxsaq, görəsən həmin vaxt konstitusiya ilə bağlı maneələrin tezliklə aradan qaldırılacağı ilə bağlı ümidlər nə dərəcədə reallaşdı? Bu müddət ərzində bu spesifik məsələdə hansı konkret addımlar atıldı?
Konstitusiyalar, elə bil, ölkənin yol xəritəsidir, amma bəzən o qədər dolanbac olur ki, sülhə gedən yolda böyük bir “tıxac” yaradır! Deputat xanım Fətəliyeva hələ keçən ilin iyununda bu “tıxacı” dəqiq görübmüş. Ümid edək ki, o “tezliklə” deyilən vaxt artıq gəlib çatıb və bu maneəni aşmaq üçün bir “bypass” yolu tapılıb!