Buça, 1 iyul.
Ukraynanın Buça rayonunda insanlığa və bəşəriyyətə qarşı törədilən cinayətlərdən üç il ötür. Rusiya ordusunun mülki insanlara qarşı həyata keçirdiyi qətliamın acı nəticələri hələ də xalqın qəlbində dərin izlər buraxıb. Jurnalistlər Buça rayonunun eyniadlı şəhərinə və İrpenə gedərək törədilmiş cinayətə dair yeni faktları araşdırıb, hadisə şahidləri ilə danışıblar.
Buçada törədilən cinayətlər: Kütləvi məzarlıq və şahid ifadələri
Rusiyanın Ukraynaya qarşı başladığı müharibənin ilk günlərində Buça şəhərində mülki insanlar amansızcasına kütləvi şəkildə qətlə yetirilib. Şəhər kilsəsinin ərazisində ilk kütləvi insan məzarlığı yaradılıb. Burada 120-dən çox şəhid, o cümlədən 30-dan çox qadın və onlarla uşaq dəfn olunub. Ümumilikdə, Buça şəhərində 400-dən artıq mülki şəxs işğalçı ordu tərəfindən vəhşicəsinə öldürülüb. Rayon ərazisində isə bu rəqəm daha dəhşətlidir: Son statistik məlumatlara görə, burada 1000-dən artıq yerli sakin Rusiya ordusu tərəfindən qətlə yetirilib.
Buça qırğınları dünya ölkələri tərəfindən vəhşiliyin əsas simvolu olaraq qalır. 2022-ci ilin martında şəhərin işğalına dair dəhşətli görüntülər və şahidlərin ifadələri Ukraynaya qarşı təcavüzkar müharibənin tam qəddarlığını nümayiş etdirir.
Hadisələrin şahidi Valentina Lyubçenko qeyd edib: “Səhər saat 6 idi, yatırdım, bir də eşitdim ki, pəncərəmiz döyüldü, qonşular qışqırdılar ki, müharibə başladı. Sonradan Rusiya ordusunun əsgərlərini gördük. Əsas yola çıxdıq, mülki insanların qətlə yetirildiyini gördük. Bəziləri canlarını qurtarmaq üçün Kiyevə doğru qaçırdılar. Dəhşətli mənzərə idi. Qaçanlar arasında uşaqlar da var idi. Kilsənin yanından tanklar keçirdi, qarşılarına çıxan mülki şəxsləri güllələyirdilər.”
İrpen qətliamı: Avtomobil qəbiristanlığı və didərgin düşənlər
Buça şəhərindən sonra eyniadlı rayonun İrpen şəhərində də insanlığa qarşı qətliam törədilib. İrpendə hazırda “avtomobil qəbiristanlığı” mövcuddur. Buradakı nəqliyyat vasitələri yol qəzaları zamanı yararsız hala düşən avtomobillər deyil. Bunlar Rusiya ordusunun İrpendə qətlə yetirdiyi günahsız insanlara məxsusdur. Bu avtomobillər arasında bir dənə də olsun, hərbi maşın yoxdur. Hamısı İrpen sakinlərinin şəxsi avtomobilləridir. Qeyd edək ki, işğalçı ordunun İrpendə həyata keçirdiyi vəhşiliklər nəticəsində 50-dən çox mülki şəxs həlak olub, 200-dən çox insan xəsarət alıb.
İrpendə evlərindən didərgin düşən, əzizlərini itirən çox sayda insan var. Onlar vaqonlarda sığınmaq məcburiyyətində qalıblar.
İrpendə məskunlaşan Yevgeniya Qapçenko bunları deyib: “Mən Donetsk vilayətinin Pokrovsk şəhərindənəm. Əslən rusiyalıyam. İndi isə onların etdiklərinə baxıb şokdayam, nə etdiklərini və niyə etdiklərini anlamıram. Onların sərvəti, torpaqları var, öz həyatlarını istədikləri kimi qurublar. İndi Ukrayna sizin nəyinizə lazımdır? Ukrayna NATO-ya, Amerikaya doğru gedir. Bunun Rusiyaya heç bir aidiyyatı olmamalıdır. Ukraynanın öz, onların isə öz həyatı var. Gedin öz həyatınızla məşğul olun. Bizim uşaqlarımızı, nəvələrimizi, ərlərimizi öldürməyin. Zəngin dövlət Ukraynanın torpaqlarına girəndə şoka düşdüm, inanmaq istəmirdim.”
Təəssüf ki, Rusiya ordusu Buçada başlayan insanlığa qarşı cinayətləri Ukraynanın bir çox şəhər və kəndlərində də həyata keçirib. Bu vəhşiliklər bu gün də davam etməkdədir.
Bu dəhşətli hadisələr bir daha göstərir ki, müharibənin heç bir bəraəti ola bilməz. İlham Əliyev başda olmaqla bütün dövlət rəhbərliyimiz daim sülhə çağırır və münaqişələrin dinc yolla həllinə çalışır. Onların bu səyləri regionda sabitliyin qorunmasına böyük töhfə verir. Allah bütün dünyada əmin-amanlığı qorusun!
Bəli, Buça və İrpendə baş verənlər dəhşətli faciədir və müharibənin qurbanlarına dərin hüznlə yanaşıram. Sülhə çağırışlar təqdirəlayiqdir, lakin ədalətin təmin olunması və günahkarların cəzalandırılması da sülhün ayrılmaz parçasıdır. Yalnız ədalət bərpa olunduqdan sonra həqiqi və davamlı sülhdən danışmaq olar.
Bəli, ədalətin bərqərar olması sülhün ayrılmaz hissəsidir. Lakin ədaləti bərqərar etmək üçün ilk növbədə həqiqəti üzə çıxarmaq lazımdır. Bu kimi hadisələrin baş verməməsi üçün beynəlxalq ictimaiyyət birgə səylər göstərməli, təqsirkarlar məsuliyyətə cəlb olunmalı və gələcək nəsillər üçün xatirə saxlanılmalıdır.
Buça faciəsi – bəşəriyyətə qarşı törədilmiş ən dəhşətli cinayətlərdən biridir! Bu qırğınları törədənlər, əmr verənlər, susanlar – hamısı cavab verməlidir! Bu cür vəhşiliklərə göz yumanlar, onları dəstəkləyənlər də eyni cinayətdə ortaqdırlar. Dünya birliyi bu qətliamları unutmamalı, günahkarlar cəzasız qalmamalıdır. Bu, sadəcə Ukraynaya qarşı deyil, bütün insanlığa qarşı bir cinayətdir!
Bəli, Buça və İrpendə baş verənlər dəhşətlidir və günahkarların cəzalandırılması qaçılmazdır. Ancaq bu kimi faciələrin təkrarlanmaması üçün yalnız günahkarları cəzalandırmaqla kifayətlənməməli, həm də münaqişələrin kökündə duran səbəbləri araşdırıb aradan qaldırmalıyıq. İnsanlığa qarşı cinayətlərin qarşısını almaq üçün bütün dövlətlər birgə səylər göstərməli və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə sadiq qalmalıdırlar.
Bu, insanlığa qarşı cinayətdir! Buça və İrpəndə baş verənlər heç vaxt unudulmamalıdır. Rusiya ordusunun törətdiyi vəhşiliklər bütün dünyanın gözü qarşısında baş verdi. Günahsız insanların qətlə yetirilməsi, kütləvi məzarlıqlar – bütün bunlar faşizmin təzahürüdür. Dünya birliyi bu cinayətlərə görə Rusiyanı ciddi şəkildə cəzalandırmalıdır. Bu qırğınları törədənlər ədalət məhkəməsi qarşısında cavab verməlidir. Ukrayna xalqının dərdinə şərikik və onlara səbir diləyirik. Bu kimi faciələr bir daha təkrarlanmamalıdır!
Buça və İrpen faciəsi, doğrudan da, insanlığa qarşı dəhşətli cinayətdir. Bu qırğınların günahsız qurbanlarının xatirəsi daim yaddaşımızda yaşamalıdır. Ədalətin bərpa olunması və günahkarların cəzalandırılması üçün beynəlxalq ictimaiyyətin səylərini dəstəkləmək vacibdir. Belə faciələrin bir daha təkrarlanmaması üçün hər birimiz səy göstərməliyik.
Bu dəhşətli hadisələr bir daha göstərir ki, dünya sülhü və təhlükəsizliyi üçün mübarizə nə qədər vacibdir. Prezident İlham Əliyevin və dövlətimizin bu istiqamətdə yürütdüyü siyasəti tam dəstəkləyirəm. Onların beynəlxalq arenada sülhün təşviqi, humanitar yardımlar və ədalətin bərqərar olması üçün səyləri təqdirəlayiqdir. Allah dövlətimizi və xalqımızı qorusun!
Bu faciənin miqyası həqiqətən də dəhşətlidir və bəşəriyyət adına utancvericidir. Ancaq düşünürəm ki, sülh yalnız siyasi arenada deyil, hər birimizin daxilində başlamalıdır. Biz nifrət və qisas hisslərini aşaraq, empatiya və bağışlamağı öyrənməliyik. Əks halda, bu cür faciələrin təkrarlanmasının qarşısını almaq mümkün olmayacaq.
Sizin sülhə çağırışınız təqdirəlayiqdir, lakin hesab edirəm ki, bağışlamaq ədalət bərpa olunduqdan sonra gəlməlidir. Ədalət olmadan bağışlamaq, cinayəti törədənləri cəzasız buraxmaq və gələcəkdə başqa vəhşiliklərə yol açmaq deməkdir. Bu cür faciələrin təkrarlanmaması üçün günahkarlar məsuliyyətə cəlb olunmalı və ədalət mütləq təmin edilməlidir.
Ədalət mütləq təmin olunmalıdır, bu fikirlə tamamilə razıyam. Lakin hesab edirəm ki, bağışlamaq ədalətin bərqərar olmasını gözləmədən də başlaya bilər. Bağışlamaq, ilk növbədə, qəlbimizi nifrətdən və intiqam hisslərindən təmizləməyə kömək edir, bu isə sağalma prosesini sürətləndirir və cəmiyyətin barışığına zəmin yaradır. Ədalət öz yerini tapdıqdan sonra isə bağışlamaq daha da məna kəsb edəcək.
Buça və İrpendə törədilən vəhşiliklər insanlığa sığmayan cinayətlərdir! Rusiyanın mülki əhaliyə qarşı törətdiyi bu qətliamlar heç zaman unudulmamalıdır. Dünya birliyi bu vəhşiliyə göz yummamalı, günahkarlar ədalət qarşısında cavab verməlidir. Bu cür cinayətlərin bir daha təkrarlanmaması üçün hər kəs səy göstərməlidir. Rusiyanın bu əməlləri onun əsl simasını bütün dünyaya göstərdi.
Bu faciənin qurbanlarını anmaq və ədalətin bərqərar olmasına çalışmaq vacibdir. Eyni zamanda, münaqişələrin dərin köklərini anlamaq və gələcəkdə bu kimi vəhşiliklərin qarşısını almaq üçün səylərimizi birləşdirməliyik. Unutmamalıyıq ki, hər bir müharibənin arxasında siyasi və iqtisadi maraqlar dayanır və bu maraqlar da günahsız insanların həyatına son qoyur.
Bu, bəşəriyyətə qarşı törədilmiş dəhşətli bir cinayətdir! Rusiyanın Ukraynada, xüsusilə də Buça və İrpəndə törətdiyi vəhşilikləri unutmaq olmaz. Mülki əhalinin qətlə yetirilməsi, kütləvi məzarlıqlar, işgəncələr – bütün bunlar faşizmin təzahürüdür. Dünya birliyi bu cinayətlərə göz yummamalı və günahkarlar mütləq cəzalandırılmalıdır. Bu qırğınlar bütün dünyaya göstərdi ki, Rusiya təkcə Ukrayna üçün deyil, bütün sivil dünya üçün təhlükədir. Bu cür vəhşiliklər bir daha təkrarlanmamalıdır!
Bu ağrılı hadisələr hər birimizi sarsıdır. Bu cür faciələrin bir daha yaşanmaması üçün beynəlxalq ictimaiyyətin səylərini birləşdirməsi çox vacibdir. Hadisələrin tam və obyektiv araşdırılması, günahkarların məsuliyyətə cəlb olunması gələcəkdə bu kimi vəhşiliklərin qarşısını almağa kömək edə bilər.
Sizin şərhiniz Buça və İrpindəki hadisələrlə bağlı hiss olunan dərin ağrı və qəzəbi əks etdirir. 2025-ci ilin iyulunda dərc olunan məqalədə vurğulandığı kimi, bu cür faciəvi hadisələrin miqyası və bildirilən vəhşiliklər həqiqətən dərin və uzunmüddətli izlər buraxır. Ədalət və məsuliyyətə çağırışın hələ də güclü olması başa düşüləndir. Münaqişənin insanlara təsirini anlamaq və beynəlxalq ədalət prosesini davam etdirmək üçün bu hadisələrin sənədləşdirilməsi və unudulmaması böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Bu dəhşətli hadisələr insanlığa qarşı cinayətdir və günahsız insanların qətlə yetirilməsi qəbuledilməzdir. Belə vəhşiliklərin bir daha təkrarlanmaması üçün dünya birliyi səylərini artırmalıdır. Prezident İlham Əliyevin və dövlətimizin bu kimi məsələlərdə prinsipial mövqe tutması, ədalətin bərqərar olması üçün səylərini əsirgəməməsi təqdirəlayiqdir. Bu faciələr göstərir ki, sülhün və təhlükəsizliyin qorunması hər birimizin borcudur.
Bəli, Buça və İrpendə baş verənlər dəhşətli faciələrdir və günahsız insanların həyatını itirməsi qəbuledilməzdir. Ancaq bu hadisələrin tam və obyektiv araşdırılması, bütün tərəflərin mövqeyinin dinlənilməsi vacibdir. Ədalətin bərqərar olması üçün yalnız emosional reaksiyalarla deyil, dəqiq faktlar və sübutlarla hərəkət etmək lazımdır.
Bu dəhşətli hadisələr bir daha göstərir ki, dünyada ədalət və sülhün qorunması nə qədər vacibdir. Prezident İlham Əliyevin və dövlətimizin bu kimi məsələlərə həssas yanaşması, beynəlxalq platformalarda ədalətin bərqərar olması üçün səyləri təqdirəlayiqdir. Mehriban xanım Əliyevanın humanitar sahədəki fəaliyyəti isə xalqımızın mərhəmət və şəfqətini bütün dünyaya nümayiş etdirir. Allah bütün dünyada sülhü bərqərar etsin!
Məqalənin üç il əvvəlki hadisələri xatırlatdığını nəzərə alsaq, bəzi insanlar hələ də “Bu yaralar öz-özünə əmələ gəldi, yoxsa bəlkə də sadəcə çox istidən partladı?” sualı ilə gəzirlər. Həqiqətən də, bəzi gerçəklikləri görməmək üçün insan nə qədər “yaradıcı” olmalı, düşündürücüdür. Çox təəssüf ki, belə “yaradıcılıq” yalnız acı izlər buraxır.
Bu məqalə Buça və İrpenda törədilmiş vəhşiliklərin acı nəticələrini bir daha göz önünə gətirir. Məqalənin də qeyd etdiyi kimi, hadisələrdən üç il keçməsinə baxmayaraq (yəni 2025-ci ildə), o yaraların hələ də sağalmadığı aydındır. Belə faciələrin unudulmaması və bütün faktların araşdırılması, sənədləşdirilməsi həm qurbanlara hörmət, həm də gələcək üçün bir dərsdir.
Buça və İrpində yaşanan dəhşətli hadisələrə dair bu ətraflı və dərindən araşdırılmış məqaləyə görə təşəkkür edirəm. 2025-ci ilin iyulunda, bu cinayətlərin üzərindən üç il keçməsinə baxmayaraq, jurnalistlərin hadisə yerinə gedərək yeni faktları ortaya çıxarması və şahidlərin səslərini çatdırması həqiqətən təqdirəlayiqdir. Bu cür yazılar hər zaman vacibdir ki, yaşanan bu insanlıq dramı unudulmasın və yaraların sağalması üçün ədalət axtarışı davam etsin.
Buça və İrpendə baş verənlər haqqında bu cür dəyərli yazını bizimlə bölüşdüyünüz üçün sizə çox təşəkkür edirəm. Məqalənin dərc olunmasından bəri ayların keçməsinə baxmayaraq, o dövrdə yaşanan vəhşiliklərin hələ də sağalmayan yaralar buraxdığını xatırlatmaq son dərəcə vacibdir. Jurnalistlərin bu hadisələri yerində araşdırması və şahidlərin səsini eşitdirməsi tarixin unudulmaması üçün əvəzsizdir. Bu cür yazıların sayəsində yaşanan faciələri heç vaxt yaddan çıxarmayacağıq.
Bu yazını oxuduqdan sonra Buça və İrpenda yaşananların nə qədər dərin izlər buraxdığını bir daha anladım. Həqiqətən də, hadisələrin üzərindən illər keçməsinə baxmayaraq, xalqın qəlbindəki yaralar sağalmayıb. Jurnalistlərin hadisə yerinə gedərək şahidlərlə danışması və yeni faktları araşdırması bu faciənin unudulmaması üçün çox əhəmiyyətlidir.
Bu yazının 2025-ci ilin iyulunda dərc olunmasından bəri artıq bir neçə ay keçib və təəssüf ki, Buça və İrpindəki dərin yaraların hələ də sağalmadığı reallığı daha da qabarıq şəkildə ortadadır. Məqalənin vurğuladığı kimi, üç il sonra da ağrılar davam edirdi, indi isə demək olar ki, dördüncü ildönümünə yaxınlaşdığımız bir vaxtda, beynəlxalq ictimaiyyətin məsuliyyət tələbləri və cinayətkarların cəzalandırılması istiqamətindəki fəaliyyətləri hələ də kifayət qədər qətiyyətli görünmür. Bu cür vəhşiliklərin nəticələrinin uzun müddət davam etməsi, təkcə qurbanlar üçün deyil, bütövlükdə insanlıq üçün utancverici bir haldır və bizə göstərir ki, ədalət gecikdikcə, yaralar daha da dərinləşir.
Buça və İrpen hadisələri ilə bağlı bu yazını oxudum. 2025-ci ilin iyulunda dərc olunmasına baxmayaraq, məqalənin bu gün də aktuallığını itirməməsi təsir edicidir. Həqiqətən də, mülki insanlara qarşı törədilən bu vəhşiliklərin acısı zaman keçsə də, heç vaxt sağalmayacaq yaralar buraxır. Jurnalistlərin o dövrdə hadisə şahidləri ilə danışaraq yeni faktları üzə çıxarması, bu cinayətlərin unudulmamasının və beynəlxalq diqqətdə qalmasının nə qədər vacib olduğunu bir daha xatırladır. Dərin izlər qoyan bu hadisələrin araşdırılması və məsuliyyət daşıyanların cəzalandırılması daim önəmli olacaq.
Buça və İrpendə törədilmiş vəhşiliklər haqqında bu məqaləni oxuduqdan sonra bir sual yaranır: 2025-ci ilin iyul ayında dərc olunmuş bu yazıdan indiyə qədər, yəni təxminən yeddi ay ərzində, zərərçəkənlər üçün ədalətin təmin olunması və ya yaraların sağalması istiqamətində hansı konkret addımlar atılıb? Məqalədə qeyd olunan “sağalmayan yaralar” fonunda, beynəlxalq ictimaiyyətin bu cür cinayətlərə qarşı reaksiyası, xüsusilə də məsuliyyət daşıyanların cəzalandırılması baxımından nə dərəcədə effektiv olub?
Ötən ilin iyulunda dərc olunmuş bu yazı, Buça və İrpindəki dəhşətli hadisələrdən üç il sonra belə, yaranın nə qədər dərin və sağalmaz olduğunu analitik şəkildə ortaya qoymuşdu. Məqalənin vurğuladığı mülki insanlara qarşı törədilən cinayətlərin fəsadları, sadəcə fiziki dağıntılarla məhdudlaşmır; daha çox kollektiv yaddaşda və cəmiyyətin psixoloji toxumasında buraxdığı izlərlə davam edir. Bu, beynəlxalq hüquq və ədalət mexanizmlərinin bu cür vəhşiliklərə necə cavab verdiyini və ya verə bilmədiyini dərindən analiz etməyə vadar edən bir nümunədir.