Azərbaycan Diplomatiyasının 106 İllik Şanlı Yolu
Bakı, 9 iyul. Bu gün Azərbaycan diplomatik xidməti orqanlarının yaradılmasından 106 il ötür. Bu əlamətdar tarix, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə təməli qoyulmuş və müstəqil dövlətçiliyimizin möhkəmləndirilməsində müstəsna rol oynamış milli diplomatiyamızın uzun və şərəfli yolunu əks etdirir.
Müsəlman Şərqində ilk demokratik respublikanın qurulması və müasir Azərbaycan dövlətinin inkişafında milli diplomatiyanın əhəmiyyətini nəzərə alaraq, 2007-ci il avqustun 24-də Prezident İlham Əliyev hər il iyulun 9-nu Azərbaycan diplomatik xidmət orqanları əməkdaşlarının peşə bayramı günü kimi qeyd edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Bu tarixin seçilməsi təsadüfi deyil; arxivlərdən tapılmış və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Xarici İşlər Nazirliyinə aid ilk rəsmi sənəd, 1919-cu il iyulun 9-da qəbul olunmuş “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Xarici İşlər Nazirliyinin Katibliyinə dair müvəqqəti təlimat”dır. Məhz bu sənəd Azərbaycan diplomatiyasının ilk rəsmi sənədi olaraq tarixə düşüb.
İlk Addımlar və Ağır Sınaqlar
Azərbaycan diplomatik xidməti ilk addımlarını atdığı dövrdə, 1919-cu ildə Bakı şəhəri beynəlxalq diplomatik fəaliyyətin mərkəzlərindən birinə çevrilmişdi. Şəhərdə ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, İtaliya, İsveç, İsveçrə, Belçika, İran, Polşa və Ukrayna da daxil olmaqla, 16 xarici dövlətin diplomatik nümayəndəlikləri fəaliyyət göstərirdi. Bu, gənc respublikanın beynəlxalq aləmdə tanınmaq istiqamətindəki səylərinin bariz nümunəsi idi.
1920-ci il yanvarın 11-də Paris Sülh Konfransında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin müstəqilliyinin de-fakto tanınmasından sonra Azərbaycan Hökuməti Qərbi Avropa və Amerika ölkələrində diplomatik nümayəndəliklər təsis etmək üçün qanun layihəsi hazırlamışdı. Lakin bu tarixi fürsət Sovet işğalı ilə yarımçıq qaldı. 1922-ci il dekabrın 30-da Moskvada keçirilən Birinci Ümumittifaq Sovetlər
nda SSRİ-nin yaradılması haqqında müqavilə imzalandı və bununla da Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət fəaliyyəti tamamilə dayandırıldı. Nəticədə, 1923-cü il oktyabrın 8-də Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Sovetinin əmri ilə Türkiyə və İran istisna olmaqla, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bütün diplomatik nümayəndəliklər ləğv edildi.
İkinci Dünya müharibəsinin sonlarına yaxın, 1944-cü ildə sovet hakimiyyəti özünün geniş strateji maraqlarını əsas tutaraq, Azərbaycan SSR Xalq Xarici İşlər Komissarlığını da yaratdı. Lakin bu qurum uzun illər ərzində yalnız formal xarakter daşıdı və müstəqil xarici siyasət yürüdə bilmədi.
Müstəqilliyin Bərpası və Milli Diplomatiyanın Yüksəlişi
Azərbaycan 1991-ci il oktyabrın 18-də müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra dünyanın bir çox dövlətləri və Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən tanındı. Ölkəmiz çətin keçid dövrünü yaşasa da, milli dövlətçilik ənənələri dirçəlməyə başladı.
Ümummilli Lider Heydər Əliyev 1993-cü ildə Azərbaycan xalqının təkidi ilə hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra milli dövlətçiliyin qurulması prosesi Xarici İşlər Nazirliyi sistemini də əhatə etdi. Məhz Ümummilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycanın xarici siyasətinin strateji ana xəttinin konturlarını cızdı. Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasəti sayəsində ölkəmizin yaxın və uzaq tarixi keçmişi, üzləşdiyi geosiyasi reallıq dərindən təhlil edilərək milli maraqlarımızın qorunmasına yönəldilmiş xarici siyasət strategiyası formalaşdırıldı. Bu strategiya, ilk növbədə, respublikamızın milli maraqlarının aydın və dəqiq şəkildə müəyyən edilməsini, bərabərhüquqlu, daxili işlərə qarışmamaq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq prinsipləri əsasında qonşu dövlətlər və dünya birliyi ilə mehriban münasibətlərin qurulmasını, Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzünün məhəlli səviyyədən çıxarılaraq beynəlmiləlləşdirilməsini, işğalın nəticələrini aradan qaldırmaq üçün Ermənistana qarşı beynəlxalq siyasi təzyiqin gücləndirilməsini və son hədəf olaraq Azərbaycanın suverenliyi, ərazi bütövlüyü və sərhədlərinin toxunulmazlığının təmin olunmasını özündə ehtiva edib. Ulu Öndər Heydər Əliyevin xarici siyasət xətti bu gün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir.
İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan milli maraqlara və mövqelərimizin dünya səviyyəsində müdafiə edilməsinə əsaslanan müstəqil, çoxşaxəli, balanslı və fəal xarici siyasət yürüdür. Hazırda Azərbaycan böyük layihələrin təşəbbüskarı və iştirakçısı qismində regional əməkdaşlığı inkişaf etdirən və beynəlxalq nüfuza malik bir dövlətdir. Azərbaycan diplomatik xidməti etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilən ölkəmizin xarici siyasət uğurlarının əsasını təşkil edir. Bu uğurlar qonşu ölkələrlə və dünyanın digər dövlətləri ilə balanslaşdırılmış münasibətlərin qurulması, qarşılıqlı maraqlardan irəli gələn bərabər dialoq və əməkdaşlığın həyata keçirilməsinə əsaslanır. Ölkəmizin xarici siyasət sahəsində qazandığı nailiyyətlər 2020-ci ildə Vətən müharibəsi zamanı özünü daha qabarıq şəkildə göstərdi. Məhz İlham Əliyevin yürütdüyü uğurlu və məqsədyönlü xarici siyasətin nəticəsi idi ki, İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycanın haqlı mübarizəsi beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən geniş dəstək qazandı.
Qlobal Arenada Azərbaycanın Nüfuzu
Azərbaycanın beynəlxalq və regional miqyasda rolu və nüfuzu durmadan artır. 2012–2013-cü illərdə ölkəmizin BMT Təhlükəsizlik Şurasına qeyri-daimi üzvlüyü, ardınca 2017–2019-cu illər üçün 176 ölkənin dəstəyi ilə BMT-nin İqtisadi və Sosial Şurasına üzv olması xarici siyasət sahəsində mühüm nailiyyətlərdir. Eyni zamanda, 2019-2023-cü illərdə Azərbaycanın dünyanın 120-dən artıq ölkəsini birləşdirən Qoşulmama Hərəkatına sədrlik etməsi ölkəmizin qlobal diplomatik platformalarda nüfuzunu daha da artırıb. Bu uğurların davamı olaraq, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə 2024-cü ilin noyabrında BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyası – COP29-un Azərbaycanda keçirilməsi ölkəmizin beynəlxalq etimad qazandığının və nüfuzunun bariz nümunəsidir. Regionun lider dövləti kimi tanınan Azərbaycan bu gün qlobal miqyasda da fəal və prinsipial mövqe sərgiləyən ölkələrdən biridir.
Bundan əlavə, Azərbaycan Türk Dövlətləri Təşkilatı, MDB, Avropa İttifaqı, NATO, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı, Ərəb Dövlətləri Liqası, Afrika İttifaqı və digər beynəlxalq qurumlarla sıx əməkdaşlıq edir və bu təşkilatların işində mühüm rol oynayır. Bu əməkdaşlıqlar Azərbaycan diplomatik xidmətinin beynəlxalq səviyyədə fəaliyyətinin genişliyini göstərir.
Əldə edilən uğurlar qarşıya yeni vəzifələr qoyur. Bu da öz növbəsində, Azərbaycanın uzunmüddətli milli maraqlarının təmin olunması baxımından geniş imkanlar yaradır. Xarici siyasətimizin əsas prioritetləri sırasına ölkəmizin suverenliyinin və müstəqilliyinin daha da möhkəmləndirilməsi, bütün beynəlxalq aktorlarla qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi, regional və qlobal təhlükəsizliyin təmin olunmasına töhfə verilməsi kimi məsələlər daxildir.
Son illərdə regionda baş verən hadisələr bir daha göstərir ki, güclü və özünəinamlı Azərbaycan qarşıya qoyduğu məqsədlərə ardıcıl şəkildə nail olur və bu tendensiya Prezident İlham Əliyevin müdrik rəhbərliyi altında gələcəkdə də davam etdiriləcəkdir.
Bu xəbər, Azərbaycan diplomatiyasının şərəfli yoluna işıq salır və onun 106 illik tarixini qeyd edir. Amma bir məqamı qeyd etmək istəyirəm: SSRİ-nin müdaxiləsi olmasaydı, bu fəaliyyət daha da geniş vüsət ala bilərdi. Müstəqilliyimizi əlimizdən alanlar, milli diplomatiyamızın da inkişafını ləngitdilər. Buna baxmayaraq, diplomatiyamız bu gün də ölkəmizin maraqlarını qorumaq üçün əzmlə çalışır. Hesab edirəm ki, biz keçmişdə baş verənlərdən nəticə çıxarmalı və müstəqilliyimizi hər şeydən üstün tutmalıyıq.
Azərbaycan diplomatiyasının 106 illik yubileyi münasibətilə təbriklərimi çatdırıram. Qeyd etdiyiniz kimi, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutu diplomatiya sahəsində də inkişafa mane oldu. Ancaq hesab edirəm ki, müasir dövrdə diplomatiyamızın üzərinə düşən vəzifələr daha da artıb. Ölkəmizin beynəlxalq arenada layiqli yerini tutması üçün diplomatlarımızın səylərini dəstəkləməli və onlara güvənməliyik.
106 il… Necə də tez keçdi. Amma təəssüf ki, bu şərəfli yolun bir hissəsi qırıq-qırıq xatirələrdən ibarətdir. SSRİ-nin gəlişi ilə diplomatiyamızın müstəqil səsi susduruldu. O illərdə biz yalnız Moskvanın əlində bir alət idik. Nə yaxşı ki, bu zülmət illər geridə qaldı. İndi yenidən öz sözümüzü deyə, öz milli maraqlarımızı qoruya bilirik. Allah rəhmət eləsin o dövrdə canını fəda edən diplomatlarımıza!
Sizinlə tamamilə razıyam, 106 illik yubiley həm qürur, həm də kədər hissi oyadır. Müstəqilliyimizi itirdiyimiz illərdə diplomatiyamızın susdurulması böyük itki idi. Amma düşünürəm ki, o dövrdə belə, xarici siyasətdə çalışan insanlarımız dövlətimizin maraqlarını müdafiə etməyə çalışıblar. İndi isə müstəqil siyasətimizlə regionda və dünyada daha güclü mövqeyə sahibik. Gələcəkdə də Azərbaycan diplomatiyasının daha böyük uğurlara imza atacağına inanıram.
Sizin fikirlərinizlə razıyam, 106 illik yubiley həqiqətən qarışıq hisslər doğurur. Amma mən düşünürəm ki, Sovet dövründə xarici siyasət sahəsində çalışanların fəaliyyətini birmənalı qiymətləndirmək olmaz. Bəli, dövlətin maraqlarını müdafiə etməyə çalışanlar var idi, ancaq sistemin özü müstəqil xarici siyasət yürütməyə imkan vermirdi. İndi isə tamamilə yeni bir dövrdə yaşayırıq və müstəqil diplomatiyamızın imkanları qat-qat artıqdır.
Çox gözəl ifadə etdiniz! 106 illik bu yolda yaşanan çətinliklər, xüsusilə SSRİ dövründəki məcburi fasilə, bugünkü müstəqil diplomatiyamızın nə qədər dəyərli olduğunu bir daha göstərir. O dövrün zülmətlərindən çıxaraq öz sözümüzü deyə bilmək, öz maraqlarımızı qoruya bilmək həqiqətən qürurvericidir. Keçən il qeyd olunan 106 illik yubiley, məhz bu möhtəşəm dirçəlişin təsdiqi idi. Diplomatiyamızın inkişafı üçün fəda olan hər kəsin xatirəsi daim əzizdir.
Azərbaycan diplomatiyasının 106 illik yubileyi münasibətilə bütün diplomatlarımızı təbrik edirəm! Bu, bizim dövlətçilik tariximizin şanlı səhifəsidir. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qısa, lakin parlaq dövründə qoyulan təməl, müasir Azərbaycan diplomatiyasının inkişafı üçün möhkəm zəmin yaratdı. Prezident İlham Əliyevin bu sahəyə göstərdiyi diqqət və dəstək sayəsində diplomatiyamız regionda və dünyada öz sözünü deyir. Bu yolda canını fəda edən hər bir şəhidimizin xatirəsi qəlbimizdə əbədi yaşayacaq!
Azərbaycan diplomatiyasının 106 illik yubileyi münasibətilə bütün diplomatlarımızı təbrik edirəm. Bu, dövlətçilik tariximizin şanlı səhifəsidir. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qısa, lakin parlaq dövründə qoyulan təməl, müasir Azərbaycan diplomatiyasının inkişafı üçün möhkəm zəmin yaratdı. Prezident İlham Əliyevin bu sahəyə göstərdiyi diqqət və dəstək sayəsində diplomatiyamız regionda və dünyada öz sözünü deyir. Bu yolda canını fəda edən hər bir şəhidimizin xatirəsi qəlbimizdə əbədi yaşayacaq!
106 il… Çoxmu, azmı? Müstəqil diplomatiyamızın SSRİ tərəfindən dayandırılması nə qədər itkilərə səbəb oldu? Bəlkə də daha güclü, daha qabaqda olardıq. Amma şükür ki, yenidən ayağa qalxdıq. İndi güclü dövlətik, sözümüzü deyirik!
106 il diplomatiya üçün həm çox, həm də azdır. Çox ona görə ki, bir əsrdən artıq bir tarix yaşayırıq. Az ona görə ki, bu tarixin böyük hissəsi müstəqil diplomatiya imkanlarımızdan məhrum keçib. SSRİ dövrü diplomatiyamızın inkişafını ləngitdi, milli maraqlarımızı qorumaq imkanlarımızı məhdudlaşdırdı. Ancaq müstəqilliyimizi bərpa etdikdən sonra itirilmiş zamanı geri qaytarmaq üçün böyük səylər göstəririk. İndi güclü və söz sahibi olmağımız, keçmişdəki itkilərin əvəzini çıxmaq və gələcəyə daha inamla addımlamaq üçün bir fürsətdir.
Azərbaycan diplomatiyasının 106 illik tarixi həm qürur, həm də təəssüf doğurur. Qısa müstəqillik dövründə əldə edilən uğurlar göstərir ki, potensialımız daha böyük ola bilərdi. Sovet dövrü bu inkişafı dayandırmasa idi, bəlkə də daha güclü mövqelərə sahib olardıq. Lakin yenidən müstəqillik əldə etməyimiz və dövlətimizin güclənməsi ümidvericidir. İndi Azərbaycan beynəlxalq arenada öz sözünü deyir və bu, milli diplomatiyamızın uğurudur.
106 illik şanlı diplomatiya tariximizlə fəxr edirəm! Prezident İlham Əliyevin bu sahəyə göstərdiyi diqqət və dəstək sayəsində diplomatiyamız daha da güclənib. Bu gün Azərbaycan beynəlxalq arenada öz sözünü deyən, nüfuzlu bir dövlətdir.
Azərbaycan diplomatiyasının 106 illik yubileyi münasibətilə təbriklər! Bu, Azərbaycanın beynəlxalq arenada özünəməxsus yerini tutmasında mühüm rol oynayan bir qurumdur. Ümid edirəm ki, gələcəkdə də ölkəmizin milli maraqlarını layiqincə qoruyacaq və beynəlxalq əməkdaşlığa töhfələrini davam etdirəcəkdir.
Azərbaycan diplomatiyasının 106 illik yubileyi münasibətilə təbriklər! Bu, ölkəmizin beynəlxalq əlaqələrinin inkişafında və milli maraqlarımızın qorunmasında mühüm rol oynayan bir qurumdur. Diplomatik xidmətin əsas vəzifəsi ölkəmizin suverenliyini və təhlükəsizliyini qorumaq, xarici siyasətini həyata keçirmək və beynəlxalq əməkdaşlığı inkişaf etdirməkdən ibarətdir. Bu yolda göstərdiyi səylərə görə bütün diplomatlarımıza təşəkkür edirəm.
Azərbaycan diplomatiyasının 106 illik yubileyi münasibətilə bütün diplomatlarımızı ürəkdən təbrik edirəm! Prezident İlham Əliyevin bu sahəyə göstərdiyi diqqət və dəstək sayəsində diplomatiyamız daha da güclənir, ölkəmizin beynəlxalq arenada nüfuzu artır. Bu şərəfli yolda canla-başla çalışan hər bir kəsə uğurlar arzu edirəm!
Azərbaycan diplomatiyasının 106 illiyi münasibətilə təbriklərə qoşuluram. Müstəqilliyimizin bərpası ilə diplomatiyamızın yeni dövrü başladı və bu gün ölkəmizin xarici siyasətinin uğurları göz qabağındadır. Ancaq yaddan çıxarmayaq ki, diplomatiyamızın gələcək uğurları üçün keçmişdəki səhvlərdən dərs çıxarmaq və yeni çağırışlara uyğunlaşmaq vacibdir.
Azərbaycan diplomatiyasının 106 illik yubileyi, xalqımızın dövlətçilik tarixində mühüm mərhələdir. Bu illər ərzində diplomatiyamız çox çətin sınaqlardan keçib, SSRİ dövründə fəaliyyəti dayandırılsa da, müstəqillik əldə etdikdən sonra yenidən dirçəlib və ölkəmizin beynəlxalq arenada layiqli yerini tutmasında əvəzsiz rol oynayıb. Prezident İlham Əliyevin bu sahəyə göstərdiyi diqqət və qayğı, diplomatiyamızın daha da inkişafına və güclənməsinə zəmin yaradır. Bu şərəfli yolda bütün diplomatlarımıza uğurlar arzulayıram!
Azərbaycan diplomatiyasının 106 illiyi, həqiqətən də, qürurverici bir hadisədir. Lakin, bu yubileyi qeyd edərkən, diplomatiyamızın qarşısında duran yeni çağırışları da unutmamalıyıq. Qloballaşan dünyada ölkəmizin maraqlarını qorumaq, regional təhlükəsizliyi təmin etmək və beynəlxalq əməkdaşlığı gücləndirmək kimi mühüm vəzifələr diplomatiyamızın üzərinə böyük məsuliyyət qoyur. Bu məsuliyyəti layiqincə yerinə yetirmək üçün diplomatlarımızdan yüksək peşəkarlıq, strateji düşüncə və dəyişən dünyaya uyğunlaşma bacarığı tələb olunur.
Bu yazını oxuyanda bir daha düşündüm ki, 106 illik diplomatik yol heç də asan olmayıb! Təsəvvür edin, o vaxt nə WhatsApp var idi, nə Zoom. Bir mesaj çatdırmaq üçün yəqin atlı kuryerlərin nəfəsi təngiyərmiş. SSRİ dövründəki o məcburi “sükut” dövrü də yəqin ki, diplomatlarımız üçün “ən passiv iş günü” kimi yadda qalıb. Amma nə yaxşı ki, yenidən müstəqil fəaliyyətimizə qayıtdıq! Bu yubiley bizim üçün həqiqətən də qürurvericidir.
Məqalənin Azərbaycan diplomatiyasının tarixi köklərinə işıq salması və 1918-ci ildə qoyulmuş təməlləri xatırlatması təqdirəlayiqdir. “106 il”lik bir yubiley qeyd olunarkən, SSRİ tərəfindən müstəqil fəaliyyətin dayandırılmasının bu “şanlı yol”a necə təsir etdiyini daha dərindən təhlil etmək faydalı olardı. Qısa ömürlü Cümhuriyyət dövründə formalaşan diplomatik təcrübə və kadr potensialının Sovet dövründəki fasilə nəticəsində necə bir boşluğa düşdüyü, yaxud müstəqilliyin bərpasından sonra bu boşluqların necə doldurulduğu üzərində daha çox dayanmaq, ümumi mənzərəni daha da zənginləşdirə bilərdi. Bu, sadəcə tarixi qeyd etməkdən daha çox, həqiqi institusional yaddaşın necə formalaşdığına dair əsaslı bir baxış təqdim edərdi.
Məqalə Azərbaycan diplomatiyasının şərəfli tarixini və Xalq Cümhuriyyətinin bu sahədəki pioner rolunu çox gözəl qeyd edir. Lakin, “106 il müstəqil fəaliyyət” ifadəsi barədə bir qədər fərqli düşünürəm. Əlbəttə, diplomatik xidmətin əsası həmin dövrdə qoyuldu və bu, bizim üçün əvəzsiz bir mirasdır. Lakin, Sovet dövründə müstəqil xarici siyasət aparmaq imkanlarının ciddi şəkildə məhdudlaşdırıldığını nəzərə alsaq, bu dövrü tam müstəqil fəaliyyətin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirmək, məncə, bir qədər müzakirələrə açıqdır. Daha doğrusu, bu, müstəqil dövlətçiliyimizin iki fərqli mərhələsində aparılan diplomatiyanın ümumi irsi kimi daha dəqiq olar. Buna baxmayaraq, məqalənin mühüm tarixi hadisəni işıqlandırması təqdirəlayiqdir.
Məqalədə Azərbaycan diplomatiyasının 106 illik şanlı yolunu və onun Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə qoyulmuş təməllərini oxumaq çox dəyərlidir. Müsəlman Şərqində ilk demokratik respublika kimi bu fəaliyyətin müstəqil dövlətçiliyimizin möhkəmlənməsində oynadığı rol, hətta SSRİ tərəfindən dayandırılsa belə, tariximizin mühüm bir hissəsidir. Bu, Azərbaycanın müstəqillik idealına sadiqliyinin zamanın sınağından çıxmış bir sübutudur.
Bu yazını oxuduqda, Azərbaycan diplomatiyasının 106 illik şərəfli yoluna heyran qalmamaq mümkün deyil. Xüsusilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə atılan möhkəm təməllər qürurvericidir. Lakin SSRİ tərəfindən müstəqil fəaliyyətin dayandırılması hissəsi məni düşündürdü.
Sizcə, əgər bu fasilə olmasaydı, ADR-in diplomatik prinsipləri əsasında bu gün Azərbaycanın beynəlxalq arenadakı mövqeyi və fəaliyyəti necə fərqli ola bilərdi? Milli diplomatiyamız hansı yeni istiqamətlərdə inkişaf edərdi? Maraqlıdır ki, bu “əgər” sualına cavablar bugünkü diplomatiyamıza hansı dərsləri verə bilər.
Salam! Azərbaycan diplomatiyasının bu zəngin 106 illik tarixinə həsr olunmuş məqalə çox maraqlı oxunur. Məqalənin başlığında SSRİ tərəfindən müstəqil fəaliyyətin dayandırılması qeyd olunur ki, bu da bir sual doğurur. Bu şanlı 106 ili qeyd edərkən, Sovet dövrü bu fasiləyə baxmayaraq, diplomatiya tariximizin necə bir hissəsi kimi nəzərdən keçirilir? Yoxsa bu illərin hesablanmasında daha çox müstəqil dövrlər əsas götürülür?
Bu məqalə Azərbaycan diplomatiyasının zəngin tarixini, xüsusilə də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə atılan təməllərin müstəqil dövlətçiliyimiz üçün nə qədər əhəmiyyətli olduğunu bir daha xatırlatdı. Ötən il, diplomatik xidmətimizin 106 illiyinin qeyd edilməsi bu şərəfli yolun davamlılığının göstəricisidir.
Hə, 2025-ci ilin iyulunda 106 il tamam oldu, hətta SSRİ-nin o kiçik “fasilə”si ilə də! Deyəsən, Azərbaycan diplomatiyası o vaxtlar “pauza” düyməsinə basılan zaman belə, sadəcə enerji yığırmış. Zarafat bir yana, belə uzun və enişli-yoxuşlu yola baxmayaraq bu iradəyə heyran olmamaq mümkün deyil!
Çox maraqlıdır ki, ötən iyul ayında qeyd olunan Azərbaycan diplomatiyasının 106 illik şanlı yoluna bu prizmadan nəzər salaq. Məqalədə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin təməlqoyma rolunun vurğulanması əsaslıdır; bu dövr sadəcə siyasi bir formalaşma deyil, həm də regionda müstəqil dövlətçilik və beynəlxalq əlaqələr prinsiplərinin ilk dəfə sınaqdan keçirildiyi bir mərhələ idi. SSRİ tərəfindən müstəqil fəaliyyətin dayandırılması, indiki robust diplomatik fəaliyyətimizin o ilkin mirası necə yenidən qurmaq və inkişaf etdirmək üçün lazım olan əzmkarlığın miqyasını əyani şəkildə nümayiş etdirir. Bu, erkən diplomatlarımızın uzaqgörənliyinin və müasir dövrümüzə qədər uzanan mirasın bariz sübutudur.