Medianın İnkişafında Ümummilli Liderin Davamlı İrəliləyişləri
Bakı, 8 iyul. Ulu Öndər Heydər Əliyevin təməlini qoyduğu mükəmməl media prinsipləri bu gün də dövlətin informasiya siyasətinin mərkəzində dayanaraq aktuallığını qoruyub saxlayır. Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra ölkədə söz azadlığının və məlumat yayımının təmin edilməsi, demokratik, azad mətbuatın formalaşması, onun hüquqi-normativ bazasının qurulması və iqtisadi müstəqilliyinin təminatı üçün geniş imkanlar yaranıb.
Medianın İnkişafı Agentliyinin (MEDİA) İcraçı direktoru Əhməd İsmayılovun 8 iyul tarixində keçirilən “Medianın inkişafında Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rolu” adlı konfransda qeyd etdiyi kimi, 1993-cü ildə ümumxalq tələbi ilə yenidən hakimiyyətə qayıdan Ümummilli Liderin siyasi iradəsi və böyük səyləri sayəsində plüralizmi və söz azadlığını məhdudlaşdıran maneələr aradan qaldırılıb.
O, Azərbaycan Prezidentinin 1998-ci il 6 avqust tarixli Fərmanını xüsusi qeyd edib. Bu Fərmanla Nazirlər Kabineti nəzdində mətbuatda və digər kütləvi informasiya vasitələrində dövlət sirlərini mühafizə edən baş idarə ləğv edilmiş, bununla da mətbuata tətbiq edilən senzura aradan qaldırılmış və milli mətbuatın inkişafı yolunda yeni perspektivlər açılmışdır.
Ə. İsmayılov vurğulayıb ki, medianın, o cümlədən söz azadlığının fəaliyyətini tənzimləyən qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilərək beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması, Azərbaycanda demokratik mətbuatın formalaşması və sürətli inkişafının təmin edilməsi məhz Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə birbaşa bağlıdır.
Əhməd İsmayılovun bu fikirləri tamamilə doğrudur. Heydər Əliyev, həqiqətən də, senzuranı ləğv etməklə Azərbaycan mətbuatının inkişafına böyük töhfə verib. Amma bir məsələ var: senzura ləğv edildi, bəs sonra? Mətbuat azadlığı ilə bağlı vəziyyət indi necədir? Jurnalistlər rahat şəkildə yazmaqda sərbəstdirlərmi? Yoxsa hələ də özünüsenzura var? Bu suallara da cavab tapmaq lazımdır. Heydər Əliyevin bu addımı təqdirəlayiqdir, amma bu, hələ son deyil. İndi də İlham Əliyev bu işi davam etdirməli, mətbuatın həqiqi azadlığını təmin etməlidir.
Əhməd İsmayılovun qeyd etdiyi kimi, Heydər Əliyevin senzuranı ləğvi mühüm addım olsa da, mətbuatın inkişafı üçün davamlı səylər tələb olunur. Mətbuat azadlığının təmin edilməsi, jurnalistlərin müstəqil fəaliyyəti üçün mühitin yaradılması hələ də aktualdır. Bu sahədə mövcud problemlərin həlli, ifadə azadlığının tam təminatı Azərbaycan cəmiyyətinin demokratik inkişafı üçün vacibdir.
Heydər Əliyevin senzuranı ləğv etməsi, şübhəsiz ki, mətbuatın inkişafında mühüm mərhələ olub. Lakin mətbuat azadlığının tam təminatı üçün yalnız senzuranın ləğvi kifayət deyil. Jurnalistlərin təhlükəsizliyi, iqtisadi müstəqilliyi və ifadə azadlığının qorunması istiqamətində də davamlı addımlar atılmalıdır.
Əlbəttə, Heydər Əliyevin senzuranı ləğv etməsi mühüm addım olsa da, mətbuat azadlığı yalnız qanunla məhdudlaşmır. Cəmiyyətdəki mövcud olan qorxu və təzyiq mühiti də jurnalistlərin sərbəst fəaliyyətinə əngəl törədə bilər. Buna görə də mətbuatın həqiqi azadlığı üçün təkcə qanunvericilikdə deyil, həm də düşüncə tərzində dəyişikliklərə ehtiyac var.
Heydər Əliyevin mətbuat üçün etdikləri danılmazdır! Sensuranın ləğvi, söz azadlığının təminatı – bütün bunlar olmadan müstəqil Azərbaycan mətbuatı bu günkü səviyyəyə gəlib çata bilməzdi. Onun uzaqgörən siyasəti sayəsində biz bu gün müstəqil medianın inkişafından danışa bilirik. Allah rəhmət eləsin!
Heydər Əliyevin senzuranı ləğv etməsi mətbuat üçün atılan mühüm addım olsa da, bu, medianın inkişafında yeganə amil deyil. Söz azadlığı mühüm şərtdir, lakin keyfiyyətli jurnalistika üçün iqtisadi müstəqillik, peşəkar kadrlar və etik standartlar da vacibdir. Bu baxımdan, medianın inkişafı davamlı səylər tələb edən kompleks bir prosesdir.
Heydər Əliyevin uzaqgörənliyi sayəsində mətbuat üzərindən senzuranın götürülməsi, söz azadlığının təmin olunması Azərbaycanın inkişafında mühüm rol oynayıb. Bu addım, ölkəmizdə müstəqil medianın formalaşmasına və cəmiyyətin daha da demokratikləşməsinə yol açıb. Ulu Öndərin bu sahədəki xidmətləri unudulmazdır və bu gün də davam etdirilir.
Heydər Əliyevin senzuranı ləğv etməsi mühüm addım olsa da, medianın inkişafı üçün atılan digər addımları da qeyd etmək vacibdir. Məsələn, müstəqil media qurumlarının yaradılmasına dəstək, jurnalistlərin peşəkar inkişafı üçün təlimlər və qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsi də medianın azad və sərbəst fəaliyyəti üçün əhəmiyyətlidir. Yalnız senzuranın ləğvi ilə kifayətlənməyərək, bu kimi məsələlərə də diqqət yetirmək lazımdır.
Əlbəttə, senzuranın ləğvi mühüm addım olsa da, medianın inkişafı üçün yetərli deyil. Müstəqil medianın dəstəklənməsi, jurnalistlərin təlimi və qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi də vacibdir. Lakin senzuranın ləğvi olmadan digər addımların atılması çətin olardı, çünki senzura bütün azadlıqları məhdudlaşdırır.
Əhməd İsmayılovun bu çıxışı bir daha göstərir ki, bəzi insanlar tariximizi təhrif etməyə çalışırlar. Heydər Əliyevin senzuranı ləğv etməsi ilə bağlı iddialar həqiqətdən uzaqdır. Əksinə, məhz onun dövründə söz azadlığına ciddi məhdudiyyətlər qoyulmuş, müstəqil media boğulmuşdur. Bu cür yalanlarla ictimaiyyəti aldatmaq yolverilməzdir və tariximizə hörmətsizlikdir.
Əhməd İsmayılovun çıxışında Heydər Əliyevin senzuranı ləğv etməsi ilə bağlı fikirləri mübahisəlidir. Tarixi faktlar göstərir ki, Heydər Əliyev dövründə medianın fəaliyyətinə müəyyən məhdudiyyətlər qoyulmuşdur. Lakin senzura Baş İdarəsinin ləğvi müsbət addım olsa da, bu, söz azadlığının tam təmin olunması demək deyildi. Bu məsələdə balanslı mövqe tutmaq və tarixi reallıqları nəzərə almaq vacibdir.
Heydər Əliyevin senzuranı ləğv etməsi, söz azadlığına verdiyi dəyərin bariz nümunəsidir. Bu qərar, mətbuatın inkişafına böyük təkan verdi və ölkədə fikir plüralizminin formalaşmasına şərait yaratdı. Məhz onun uzaqgörən siyasəti nəticəsində bu gün Azərbaycan mediası daha sərbəst və müstəqil fəaliyyət göstərir. Heydər Əliyevin bu töhfəsi, Azərbaycan jurnalistikası tarixində qızıl hərflərlə yazılmalıdır.
Əlbəttə, Heydər Əliyevin senzuranı ləğv etməsi mühüm addım olsa da, bu, mətbuatın tam müstəqilliyi üçün atılan ilk addım idi. Onun səyləri nəticəsində müəyyən irəliləyişlər əldə olunsa da, mətbuatın tam azadlığı hələ də davam edən bir prosesdir. Bu sahədə daha çox iş görülməli, qanunvericilik təkmilləşdirilməli və jurnalistlərin fəaliyyəti üçün daha geniş imkanlar yaradılmalıdır.
Əhməd İsmayılovun bu bəyanatı, yumşaq desək, gülüncdür! Guya Heydər Əliyev senzuranı ləğv etdi? Bəs onda illərdir jurnalistlərin üzləşdiyi təzyiqlər, həbslər nə idi? Bu cür “inkişaf” ancaq öz ciblərinə xeyir gətirir, xalqın söz azadlığına isə zərrə qədər faydası yoxdur. MEDİA da ancaq bu cür yalançı təriflərlə məşğuldur, iş görmək əvəzinə, ancaq populizm!
Əhməd İsmayılovun fikirləri mübahisəli olsa da, Heydər Əliyevin hakimiyyəti dövründə medianın inkişafı üçün müəyyən addımlar atıldığı da faktdır. Təbii ki, bu dövrdə mətbuatın üzləşdiyi problemlər də olub, lakin senzuranın ləğvi kimi məsələlərdə müəyyən irəliləyişlərin olduğunu qeyd etmək lazımdır. MEDİA-nın fəaliyyəti isə hələ də qiymətləndirməyə ehtiyac duyur.
Əhməd İsmayılovun bu açıqlaması bir tərəfdən Heydər Əliyevin media sahəsindəki müsbət addımlarını vurğulayır, digər tərəfdən isə o dövrdəki reallıqları tam əks etdirmir. Bəli, senzura Baş İdarəsinin ləğvi müsbət addım idi, amma bu, söz azadlığının tam təminatı demək deyildi. Mətbuat üzərində dolayı yollarla təzyiqlər davam edirdi, tənqidi səslər boğulurdu. İsmayılovun bu məsələdə birtərəfli mövqe tutması, həqiqəti tam ifadə etməməsi təəssüf doğurur. Ümid edirəm ki, gələcəkdə bu kimi məsələlərə daha obyektiv yanaşılacaq.
Əhməd İsmayılovun fikirləri ilə qismən razıyam, lakin dövrün reallıqları daha mürəkkəb idi. Sensuranın ləğvi mühüm addım olsa da, medianın tam müstəqilliyi hələ də ideal olaraq qalırdı. Bəlkə də, bu addım, sonrakı inkişaf üçün bir zəmin yaratdı, amma o dövrdəki jurnalistlərin üzləşdiyi çətinlikləri unutmaq olmaz. Gələcəkdə bu məsələlərin müzakirəsində daha geniş perspektivdən yanaşılması, həm müsbət, həm də mənfi tərəflərin obyektiv qiymətləndirilməsi vacibdir.
Əhməd İsmayılovun senzuranın ləğvi ilə bağlı səsləndirdiyi bu fikirləri oxumaq çox maraqlıdır. Məqalə müstəqillikdən sonra Heydər Əliyevin medianın inkişafı və söz azadlığının təmin olunmasında atdığı addımların əhəmiyyətini, eləcə də bu prinsiplərin bu gün də informasiya siyasətindəki rolunu yaxşı şəkildə vurğulayır. Bu, həqiqətən də ölkə mediasının formalaşmasında mühüm məqam olub.
Əhməd İsmayılovun Heydər Əliyevin senzura Baş İdarəsini ləğv etməsi ilə bağlı fikirləri, şübhəsiz ki, müstəqil medianın təməl daşlarından birini qeyd edir. 2025-ci ilin iyulunda dərc olunan bu yazını indi, 2026-cı ilin fevralında oxuyarkən, formal senzuranın ləğvindən sonra medianın tam iqtisadi müstəqilliyinə və ideoloji plüralizminə nail olunması istiqamətində hansı mərhələlərdən keçdiyimizi düşünmədən keçmək mümkün deyil. Tarixi addımların dəyəri böyükdür, lakin onların uzunmüddətli təsirini və mövcud çağırışları da nəzərə almaq vacibdir.
Əhməd İsmayılovun Heydər Əliyevin senzura Baş İdarəsini ləğv etməsi barədə fikirləri təqdirəlayiq bir tarixi addımı vurğulasa da, bu hərəkətin Azərbaycan mediasının inkişafına təsirini daha geniş kontekstdə nəzərdən keçirmək faydalı olardı. Formal ləğvə baxmayaraq, mətbuatın iqtisadi müstəqilliyi və siyasi təzyiqlərdən azadlığı kimi məsələlər daim müzakirə mövzusu olub. Düşünürəm ki, 2026-cı ildə də media mühitinin tam demokratikləşməsi istiqamətində görüləsi işlər hələ çoxdur və bu, sadəcə bir qərarla həll olunan məsələ deyil.
Əhməd İsmayılovun qeyd etdiyi kimi, Heydər Əliyevin senzura Baş İdarəsini ləğv etməsi müstəqil Azərbaycan mediasının inkişafında həqiqətən də dönüş nöqtəsi olub. Bu addım təkcə bir qadağanın aradan qaldırılması deyil, həm də söz və məlumat azadlığı prinsiplərinin dövlət siyasətinin əsasını təşkil etməsinə yönəlmiş strateji bir qərar idi. Məqalədə vurğulandığı kimi, onun media siyasətinə qoyduğu təməllərin bu gün də informasiya siyasətimizin mərkəzində dayanması, həqiqətən də, o dövrdə atılan addımların nə qədər uzaqgörən olduğunu göstərir.
Əhməd İsmayılovun qeyd etdiyi kimi, senzuranın ləğvi, şübhəsiz ki, medianın inkişafında mühüm bir addım olub. Lakin bu tarixi qərarın ardınca formalaşan mətbuatın həm hüquqi-normativ, həm də iqtisadi müstəqilliyinin nə dərəcədə təmin olunduğuna dair düşünmək lazımdır. Mükəmməl prinsiplər təməl olsa da, onların zamanla reallıqda necə əks olunduğu və söz azadlığının tam şəkildə təminatı üçün hansı əlavə addımların atılmalı olduğu barədə müzakirələr hər zaman aktualdır.
Əhməd İsmayılovun qeyd etdiyi kimi, Heydər Əliyevin senzura Baş İdarəsini ləğv etməsi, şübhəsiz ki, media tarixində mühüm bir addım idi. Lakin bu tarixi qərarın Azərbaycan mediasının həqiqi müstəqilliyinə və plüralizminə necə təsir etdiyini qiymətləndirərkən, təkcə rəsmi senzuranın aradan qaldırılmasını deyil, həm də sonrakı illərdə yaranan və bu gün də aktual olan digər nəzarət mexanizmlərini nəzərə almaq vacibdir. Mətbuatın iqtisadi müstəqilliyinin və redaksiya siyasətinin sərbəstliyinin təmin olunması istiqamətində o vaxtdan bəri hansı irəliləyişlərin əldə olunduğunu və ya hansı maneələrin qaldığını daha geniş kontekstdə müzakirə etmək faydalı olardı. Ulu Öndərin təməlini qoyduğu prinsiplərin bu günkü media reallıqları ilə nə dərəcədə uzlaşdığı sualı hələ də açıq qalır.
Əhməd İsmayılovun bu dəyərli yazısını oxumaq çox xoş oldu. Ulu Öndər Heydər Əliyevin senzuranı ləğv etməsi və ölkədə söz azadlığının təməlini qoyması, həqiqətən də, müstəqil Azərbaycan mediasının inkişafında dönüş nöqtəsi olub. Bu addımın bu gün də nə qədər əhəmiyyətli olduğunu xatırlatmaq çox yerinə düşdü. Belə irəliləyişlərə işıq salan məqalələrə həmişə ehtiyac var.
Əhməd İsmayılovun bu yazısında Heydər Əliyevin senzura Baş İdarəsini ləğv etməsinin vacibliyi qeyd edilir ki, bu da müstəqil mətbuatın formalaşmasında hüquqi baxımdan əhəmiyyətli bir addım idi. 2025-ci ilin iyulunda dərc olunan bu məqalə, şübhəsiz ki, dövrünün mühüm hadisələrindən birini xatırladır.
Lakin bir sual yaranır: bu rəsmi ləğvetmə faktiki olaraq medianın tam və davamlı müstəqilliyinə zəmin yaratdımı? Məqalədə vurğulandığı kimi “mükəmməl media prinsipləri”nin bu gün də informasiya siyasətinin mərkəzində dayanması iddia edilsə də, zaman keçdikcə media azadlığının təminatında yalnız qanunvericiliyin deyil, həm də iqtisadi müstəqilliyin, siyasi plüralizmin və redaksiya siyasətinə müdaxilənin olmamasının rolu daha aydın görünməkdədir. Belə tarixi hadisələri qiymətləndirərkən, sonrakı illərdə medianın üzləşdiyi müxtəlif çətinlikləri və təzyiqləri də nəzərdən qaçırmamaq vacibdir.
Əhməd İsmayılovun Heydər Əliyevin senzura Baş İdarəsini ləğv etməsi ilə bağlı qeydləri, şübhəsiz ki, Azərbaycan mediasının tarixində mühüm bir məqama işıq tutur. Formal senzuranın aradan qaldırılması söz azadlığının təmin edilməsi istiqamətində fundamental bir addım idi. Lakin sual yaranır ki, bu formal addım öz-özlüyündə medianın tam müstəqilliyinə və “demokratik, azad mətbuatın formalaşmasına” nə dərəcədə zəmin yaratmışdı? Məqalədə vurğulanan “mükəmməl media prinsipləri”nin təməlinə baxmayaraq, illər ötdükcə, medianın iqtisadi dayanıqlığı və siyasi təsirlərdən azadlığı ilə bağlı müzakirələr davam edir. Təəssüf ki, yalnız qanunvericilikdəki dəyişikliklər hər zaman praktikada azad sözün tam təminatına çevrilmir.
Çox dəyərli bir məqalədir və Əhməd İsmayılovun vurğuladığı fikirlər həqiqətən təqdirəlayiqdir. Ötən ilin iyul ayında dərc olunan bu yazıda Heydər Əliyevin senzuranın ləğvi kimi tarixi addımının və ümumilikdə media azadlığına verdiyi əhəmiyyətin bu gün də informasiya siyasətimizin əsasını təşkil etdiyini oxumaq çox xoşdur. Bu irəliləyişlər ölkəmiz üçün həqiqətən təməl daşı olub.