Azərbaycan UNFCCC Sessiyasında: Həlledici Vasitəçilik Rəfiyevin Rəhbərliyi ilə
Bakı, 27 iyun, AZƏRTAC
Xarici İşlər Nazirinin müavini, COP29-un baş danışıqçısı Yalçın Rəfiyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan nümayəndə heyəti Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının (UNFCCC) Köməkçi Orqanlarının 62-ci sessiyasında (SB62) və bu çərçivədə təşkil edilən tədbirlərdə fəal iştirak edib. Başlanğıcda sessiyanın gündəliyinin razılaşdırılması üzrə aparılan danışıqlar uğursuzluqla nəticələnsə də, Köməkçi Orqanların sədrləri və COP29 Sədrliyi olaraq ölkəmizin nümayəndə heyəti tərəf ölkələr arasında kompromisin əldə olunması məqsədilə vasitəçilik rolunu öz üzərinə götürüb. Aparılan intensiv müzakirələr sayəsində gündəliyin qəbulu təmin edilib.
Beynəlxalq Əlaqələr və COP29 Təşəbbüsləri
Xarici İşlər Nazirliyindən verilən məlumata görə, SB62 çərçivəsində nazir müavini Türkiyə, Avstraliya, Səudiyyə Ərəbistanı, Koreya Respublikası, Filippin, Qırğız Respublikası, Misir və Çin nümayəndə heyətləri ilə ikitərəfli görüşlər keçirib, habelə bir sıra tanınmış beynəlxalq media qurumlarına müsahibələr verib. UNFCCC Köməkçi Orqanlarının sədrləri və çıxış edən digər nümayəndə heyətləri SB62-nin gündəliyinin razılaşdırılması və qəbul edilməsi prosesində göstərdiyi həlledici dəstəyə görə Azərbaycan tərəfinə minnətdarlıqlarını bildiriblər. Qeyd edək ki, COP29-un gündəliyində olan bir neçə vacib istiqamət üzrə danışıqların Azərbaycan Sədrliyi tərəfindən hazırlanmış sənəd layihələri üzərindən başlanması barədə razılığa gəlinib. Nəticədə, bəzi yekun qərarlarda Azərbaycan tərəfinin hazırladığı layihələrin mətnlərindən istifadə olunub.
Sessiya çərçivəsində Azərbaycan nümayəndə heyəti tərəfindən COP29-un tarixi nəticələrini təbliğ etmək, eləcə də uğurlu fəaliyyətin ardıcıllığını təmin etmək məqsədilə tədbirlər təşkil edilib. Bu tədbirlərdən dördü COP29 Sədrliyinin Fəaliyyət Planının təşəbbüsləri olan İqlim maliyyəsi, investisiya və ticarət üzrə Bakı Təşəbbüsü (BICFIT), Bakı İqlim və Sülh Fəaliyyəti Mərkəzi (Bakı Hub) Tərəfdaşlığı: Sülh naminə İqlim Fəaliyyətinin Təşviqi və Bakı Qlobal İqlim Şəffaflığı Platforması ilə bağlı olub.
İqlim Maliyyəsi və Gələcək Fəaliyyət
SB62-də həmçinin Azərbaycan və Braziliya tərəfindən verilən mandat əsasında iqlim maliyyəsinin 1.3 trilyon dollara qaldırılması ilə bağlı “Bakıdan Belemə 1.3 trilyon ABŞ dolları üzrə Yol Xəritəsi”nə dair dövlət və qeyri-dövlət aktorlarla iki dinləmə görüşü, eləcə də “Bakıdan Belemə: Uyğunlaşma ambisiyalarının danışıqlardan fəaliyyətə keçidi” adlı konfrans təşkil edilib. Bundan əlavə, Azərbaycanın danışıqlar üzrə nümayəndə heyəti SB62 çərçivəsində iqlim dəyişənliyinin müxtəlif istiqamətlərini əhatə edən çoxsaylı səlahiyyətli tədbirin açılışını edərək, COP29-un tarixi nəticələrinin iqlim fəaliyyətinə verdiyi töhfələri diqqətə çatdırıb, xüsusilə də həmin qərarların iqlim dəyişmələri ilə mübarizəyə, o cümlədən imkanları məhdud olan dövlətlərə verəcəyi töhfələri vurğulayıblar.
Bu, Azərbaycan diplomatiyasının növbəti parlaq qələbəsidir! Yalçın Rəfiyevin rəhbərliyi altında nümayəndə heyətimizin göstərdiyi vasitəçilik COP29-a hazırlıq ərəfəsində ölkəmizin beynəlxalq arenada artan nüfuzunun bariz nümunəsidir. Belə mühüm məsələlərdə kompromisə nail olmaq bacarığı Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş və qlobal problemlərin həllində fəal iştirakçı olduğunu bir daha sübut edir.
Azərbaycan nümayəndə heyətinin SB62-dəki vasitəçiliyi, həqiqətən də, COP29-a hazırlıq baxımından mühüm addımdır. Lakin bu uğur, eyni zamanda, iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə beynəlxalq əməkdaşlığın nə qədər çətin və mürəkkəb olduğunu da göstərir. Gündəliyin razılaşdırılması belə ciddi səylər tələb edirsə, daha böyük məsələlərdə kompromisə nail olmaq üçün daha çox iş görməliyik.
Azərbaycanın SB62-dəki səyləri COP29-a hazırlıq üçün vacibdir, lakin iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə hələ çox iş görülməlidir. Gündəliyin razılaşdırılması çətinliklə başa gəldisə, daha mühüm məsələlərdə kompromisə nail olmaq üçün daha böyük səylər göstərilməlidir. Bu, beynəlxalq ictimaiyyətin birgə öhdəliyidir və hər bir ölkə öz töhfəsini verməlidir.
Bu xəbər göstərir ki, Azərbaycan COP29 Sədrliyi çərçivəsində üzərinə düşən məsuliyyəti layiqincə yerinə yetirir. Yalçın Rəfiyevin rəhbərliyi ilə nümayəndə heyətimizin beynəlxalq arenada göstərdiyi vasitəçilik səyləri təqdirəlayiqdir. Belə mühüm məsələlərdə kompromisin əldə olunması üçün səy göstərmək, ölkəmizin beynəlxalq imicini daha da yüksəldir. Ancaq daha çox iş görülməlidir, çünki iqlim dəyişikliyi bütün bəşəriyyətin gələcəyi üçün ciddi təhlükədir.
Azərbaycanın bu səyləri təqdirəlayiq olsa da, diqqəti yalnız vasitəçilik roluna yönəltməməliyik. İqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə ölkəmizin daxili siyasəti də eyni dərəcədə vacibdir. Bərpa olunan enerji mənbələrinə keçid, sənaye müəssisələrində emissiyaların azaldılması və ətraf mühitin qorunması sahəsində daha konkret addımlar atılmalıdır ki, beynəlxalq aləmdəki nüfuzumuz daha da möhkəmlənsin.
Yalçın Rəfiyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan nümayəndə heyətinin SB62-dəki fəaliyyəti, xüsusilə də gündəliyin razılaşdırılmasında göstərdiyi vasitəçilik rolu ölkəmizin beynəlxalq aləmdəki nüfuzunu daha da artırır. Bu, Azərbaycanın COP29-a sədrliyi dövründə iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə qlobal səylərə verdiyi mühüm töhfədir. Belə uğurlu addımlar, şübhəsiz ki, Azərbaycanın bu sahədə liderliyini daha da möhkəmləndirəcək.
Azərbaycan nümayəndə heyətinin SB62-dəki fəaliyyəti təqdirəlayiq olsa da, COP29-a sədrliyimiz dövründə iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə daha böyük ambisiyalara nail olmalıyıq. Gündəlik məsələlərin həllində vasitəçilik mühümdür, lakin əsas məqsəd qlobal səylərə real və ölçüləbilən töhfələr vermək olmalıdır. Bu, Azərbaycanın liderlik potensialını tam üzə çıxarmaq üçün vacibdir.
Azərbaycanın SB62-dəki fəaliyyəti COP29-a hazırlıq baxımından önəmlidir. Gündəlik məsələlərin həlli təcrübəsi qazanmaq və beynəlxalq arenada etimadı artırmaq baxımından bu cür vasitəçilik səyləri müsbət qiymətləndirilməlidir. Bununla belə, qeyd olunduğu kimi, COP29-a sədrliyimiz iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə daha iddialı addımlar atmaq üçün bir fürsətdir.
Bu xəbər bir daha göstərir ki, Azərbaycan beynəlxalq arenada necə mühüm rol oynayır. Yalçın Rəfiyevin rəhbərliyi altında nümayəndə heyətimizin səyləri sayəsində SB62-də yaranmış çıxılmaz vəziyyət aradan qaldırıldı. COP29 Sədrliyi kimi bu, ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlığa və qlobal problemlərin həllinə necə sadiq olduğunu sübut edir. Ancaq bir məsələ məni narahat edir: Görəsən, bu cür vacib işlər görülərkən, daxili problemlərimizə də eyni diqqəti yetiririkmi? Bəzən elə təəssürat yaranır ki, xarici imicimizə daha çox önəm veririk, nəinki vətəndaşlarımızın rifahına.
Əlbəttə, beynəlxalq arenada fəal iştirak ölkəmiz üçün önəmlidir, lakin daxili məsələlərin həlli də eyni dərəcədə vacibdir. Düşünürəm ki, Azərbaycanın COP29 kimi mühüm tədbirə sədrliyi daxili problemlərin həlli üçün də bir fürsət yaradır. Beynəlxalq imicimizi yüksəldərkən, əldə olunan uğurları və resursları vətəndaşlarımızın rifahı üçün də istifadə etməliyik.
Bu, Azərbaycan diplomatiyasının növbəti uğurudur! Yalçın Rəfiyevin rəhbərliyi ilə nümayəndə heyətimizin göstərdiyi vasitəçilik səyləri, ölkəmizin beynəlxalq arenada artan nüfuzunun bariz nümunəsidir. Belə çətin məsələlərin həllində göstərilən bacarıq, COP29 Sədrliyimizin uğurlu olacağına böyük ümidlər yaradır.
Azərbaycan nümayəndə heyətinin SB62-dəki fəaliyyəti, ölkəmizin iqlim dəyişikliyi kimi qlobal məsələlərdə konstruktiv rol oynamağa hazır olduğunu göstərir. Lakin, vasitəçilik səyləri təqdirəlayiq olsa da, əsas diqqəti ölkəmizin daxilində iqlim dəyişikliyi ilə mübarizəyə yönəltmək daha vacibdir. Daxili siyasətdə davamlı inkişaf təşəbbüsləri və “yaşıl enerji” layihələri ilə beynəlxalq nüfuzumuzu daha da artıra bilərik.
Azərbaycanın SB62-dəki vasitəçilik səyləri təqdirəlayiqdir, lakin bu, daxili iqlim siyasətimizi kölgədə qoymamalıdır. COP29 sədrliyi ölkəmiz üçün “yaşıl enerji” layihələrini sürətləndirmək və davamlı inkişaf təşəbbüslərini gücləndirmək üçün unikal bir fürsətdir. Beynəlxalq səviyyədəki rolumuz daxili nailiyyətlərimizlə bir araya gəldikdə daha mənalı və davamlı olacaq.
Görünür, bəzi ölkələr iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə birgə işləmək əvəzinə, öz ambisiyalarını önə çəkməyə çalışırlar. Azərbaycan nümayəndə heyətinin bu cür “çıxılmaz” vəziyyəti həll etməsi, COP29-a sədrliyimizin nə qədər çətin olacağını göstərir. Ümid edirəm ki, Bakıda keçiriləcək tədbirdə bütün tərəflər konstruktiv mövqe tutacaq və qlobal problemlərin həllinə töhfə verəcəklər. Əks təqdirdə, bəşəriyyətin gələcəyi üçün çox pis olacaq.
Azərbaycan nümayəndə heyətinin SB62-dəki fəaliyyəti, xüsusilə də gündəliyin razılaşdırılması prosesindəki vasitəçilik rolu, ölkəmizin COP29-a hazırlıq səviyyəsini və beynəlxalq arenada konstruktiv əməkdaşlığa olan sadiqliyini nümayiş etdirir. Lakin, iqlim dəyişikliyi kimi qlobal problemin həlli üçün bütün tərəflərin birgə səyləri vacibdir və hər bir ölkənin öz milli maraqlarını ümumi məqsədlərdən üstün tutması, danışıqları çətinləşdirə bilər. Ümid edirəm ki, COP29 zamanı tərəflər arasında ortaq məxrəcə gəlinəcək və qlobal iqlim məsələlərinə dair əhəmiyyətli qərarlar qəbul ediləcək.
Sizin fikirlərinizlə qismən razıyam. Azərbaycanın SB62-dəki səyləri təqdirəlayiq olsa da, COP29-da daha iddialı hədəflərə nail olmaq üçün bütün tərəflərin güzəştə getməyə hazır olması vacibdir. Milli maraqların qorunması əlbəttə önəmlidir, lakin qlobal iqlim böhranının miqyası nəzərə alınaraq, bəşəriyyətin xeyrinə bəzi güzəştlərə getmək qaçılmazdır.
Bu xəbəri oxuyanda bir qədər əsəbiləşdim. Nə deməkdir “gündəlik çıxılmazlığını həll etdi”? Sanki başqa ölkələr bu işin öhdəsindən gələ bilməzdilər. Yalçın Rəfiyevə və nümayəndə heyətinə təşəkkür edirəm ki, bu məsələdə vasitəçilik edərək gündəliyin qəbulunu təmin etdilər. Amma bu qədər şişirtməyə nə ehtiyac var idi? Bizim COP29 Sədrliyi başımızı itirməyə səbəb olmamalıdır. Hər şeyi şişirtmədən, real vəziyyəti olduğu kimi görməliyik.
Tamamilə doğrudur, bəzən xəbərlərin tonu reallığı olduğundan artıq şişirdilmiş kimi təqdim edə bilir. COP29 kimi mühüm bir tədbirə sədrliyimiz, əlbəttə ki, fəxr ediləsi haldır, lakin bu, bizə hər addımda təmkinli və obyektiv olmağa mane olmamalıdır. Əsas məqsəd gündəliyin həllində vasitəçilik etmək yox, iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə real və davamlı nəticələr əldə etməkdir.
Görünür, bəzi məmurlarımız öz işlərini şişirtməyi çox sevirlər. “Azərbaycan SB62-də gündəlik çıxılmazlığını həll etdi” başlıqlı bu xəbər, sadəcə olaraq, gündəliyin razılaşdırılması prosesində vasitəçilik etməklə öyünür. Bəs konkret olaraq nə dəyişdi? İqlim dəyişikliyi ilə bağlı hansı real addımlar atıldı? Gündəliyin qəbulu böyük bir nailiyyət kimi təqdim olunur, amma bu, sadəcə bir başlanğıcdır. Əsas məsələ, bu qərarların necə icra olunacağı və nəticələrinin nə olacağıdır. COP29 Sədrliyi kimi vacib bir vəzifəni üzərinə götürən ölkənin nümayəndələri daha ciddi və konkret işlər görməlidirlər. Belə xırda məsələləri böyük uğur kimi qələmə vermək, ictimaiyyəti aldatmaqdan başqa bir şey deyil.
Yaxşı işdir, Azərbaycan! COP29 Sədrliyi kimi, belə vacib bir məsələdə gündəliyin uzlaşdırılması kimi elementar bir problemi həll edə bilməmək nə deməkdir? Bu, beynəlxalq aləmdə ölkəmizin imicinə xələl gətirir. Yalçın Rəfiyev və komandası bu işdə vasitəçilik edərək düzgün addım atıblar, amma əvvəlcədən bu cür səriştəsizliyə yol verilməməli idi. Belə vacib tədbirlərə daha ciddi yanaşmaq lazımdır.
Bu yazını oxumaq çox xoş idi! Azərbaycanın, Yalçın Rəfiyevin rəhbərliyi ilə SB62-də gündəlik çıxılmazlığını həll etməsi həqiqətən təqdirəlayiq bir nailiyyət idi. Bu, Azərbaycanın beynəlxalq danışıqlardakı diplomatik bacarığını və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə artan rolunu bir daha nümayiş etdirdi. Çox gözəl iş!
Məqalə SB62-də Azərbaycanın gündəlik razılaşmazlığını həll etməkdəki rolunu önə çəkirdi. Yalçın Rəfiyevin rəhbərliyi ilə nümayəndə heyətinin fəaliyyətinin tərifəlayiq olduğu aydın olsa da, bu “həlledici vasitəçiliyin” real təsirini sonrakı COP29 danışıqları və ümumi iqlim gündəliyi fonunda qiymətləndirmək vacibdir. Gündəliyin razılaşdırılması vacib olsa da, onun qlobal iqlim hədəflərinə necə töhfə verdiyi sual altındadır. 2026-cı ilin martında geri baxaraq, bu prosedural irəliləyişin COP29-da daha iddialı öhdəliklərə və ya konkret nəticələrə səbəb olduğunu iddia etmək çətindir. Daha çox, Bakının COP29-a ev sahibliyi etməzdən əvvəl beynəlxalq arenada öz mövqeyini möhkəmləndirmək üçün atdığı addım kimi görünür.
Bu məqaləni yenidən oxumaq çox xoş oldu. Azərbaycan nümayəndə heyətinin, xüsusilə də cənab Rəfiyevin rəhbərliyi ilə keçən il SB62-də gündəliklə bağlı yaranan çıxılmaz vəziyyəti necə bacarıqla həll etdiyini görmək həqiqətən təqdirəlayiq idi. Bu, iqlim danışıqlarında Azərbaycanın konstruktiv rolunun nə qədər əhəmiyyətli olduğunu bir daha nümayiş etdirdi.
Məqalədə Azərbaycan nümayəndə heyətinin SB62-də fəal iştirakı, xüsusilə də sessiyanın gündəliyinin razılaşdırılmasında oynadığı roldan bəhs olunması təqdirəlayiqdir. Lakin 2025-ci ilin iyun ayında baş vermiş hadisələri indiki perspektivdən nəzərdən keçirəndə, gündəlik üzrə ilkin “çıxılmazlığın həll edilməsi” ifadəsi bir qədər qabardılmış görünür. Beynəlxalq iqlim danışıqlarında gündəliyin qəbulu vacib olsa da, bu, adətən prosedur xarakterli addımdır. Həqiqi irəliləyişlər əksər hallarda emissiyaların azaldılması, adaptasiya və ya iqlim maliyyəsi kimi daha fundamental məsələlərdə əldə olunan substantiv razılaşmalarda təzahür edir. Ötən yaydan bəri bu ilkin procedural “həllin” daha əsaslı danışıqlara və COP29-a doğru real tərəqqiyə necə təsir etdiyini dəyərləndirmək daha faydalı olardı.
Məqalədə Azərbaycanın SB62-də gündəliyin razılaşdırılması üzrə göstərdiyi səylər və vasitəçilik rolu təqdirəlayiqdir. Hər hansı bir beynəlxalq müzakirədə çıxılmaz vəziyyətlərdən çıxış yolu tapmaq önəmlidir. Ancaq bu hadisədən demək olar ki, bir il keçib, geriyə dönüb baxarkən, “gündəlik çıxılmazlığı həll etməyin” qlobal iqlim hədəfləri üçün əslində nə qədər “həlledici” olduğunu daha tənqidi qiymətləndirmək olar. Prosedur maneələrinin aradan qaldırılması vacib olsa da, bu, konkret iqlim öhdəliklərinə və fəaliyyətinə aparan yolda əsaslı irəliləyişlərə çevrildimi? Yoxsa bu vasitəçilik daha çox sadəcə prosedural bir uğur olaraq qaldı? COP29-a ev sahibliyi edən Azərbaycan üçün əsas ölçü, nəticədə iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə real və əhəmiyyətli addımların atılması olmalıdır.
Ötən ilki SB62 sessiyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinin cənab Rəfiyevin rəhbərliyi ilə fəal iştirakı və gündəliyin razılaşdırılmasına verdiyi töhfə danılmazdır. Lakin məqalənin başlığında qeyd olunan “gündəlik çıxılmazlığını həll etdi” fikri ilə tam razılaşmaq çətindir. Həmin dövrdəki vəziyyətə baxdıqda, bu daha çox bir çox ölkənin birgə və konstruktiv səylərinin nəticəsi idi. Azərbaycanın rolu vacib idi, lakin bu, daha çox ümumi irəliləyişə kömək etmək kimi qiymətləndirilə bilərdi, nəinki təkbaşına bir çıxılmaz vəziyyəti həll etmək.
Məqalədə Azərbaycanın SB62-də gündəlik çıxılmazlığını həll etməsi müsbət addım kimi təqdim olunur. Lakin, təxminən bir il keçməsinə baxmayaraq, bu “həllin” nə dərəcədə fundamental və uzunmüddətli olduğu hələ də müzakirə mövzusu olaraq qalır. Gündəlikdəki prosedural məsələlərin aradan qaldırılması vacib olsa da, bu, iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə konkret və iddialı öhdəliklərə çevrildimi? SB62-dən bəri keçən müddətdə Azərbaycanın bu səylərinin real təsirini daha aydın görmək istərdik.
Çox maraqlı məqalə idi. Azərbaycanın SB62-də gündəlik razılaşmazlığı uğurla həll etməsi qeyd olunur. Bu qətnamənin o zamandan bəri BMT-nin iqlim dəyişikliyi prosesində hansı konkret uzunmüddətli təsirlərə səbəb olduğunu merak edirəm. Həmin çıxılmazlığın həlli sonrakı danışıqlara nə dərəcədə müsbət təsir göstərdi?
Bu yazı Azərbaycanın SB62-də gündəliyin razılaşdırılmasında oynadığı rolu çox gözəl vurğulayır. İndi aradan bir müddət keçdiyini nəzərə alaraq, bu ilkin çıxılmazlığın həlli sessiyanın sonrakı gedişatına və alınan qərarlara realda nə qədər müsbət təsir göstərmişdi? Həqiqətən də uzunmüddətli bir asanlaşdırma oldu, yoxsa başqa çətinliklər də ortaya çıxmışdı?
Azərbaycanın SB62-dəki fəaliyyəti haqqında bu məqaləni oxumaq çox maraqlı idi. Yalçın Rəfiyevin rəhbərliyi ilə nümayəndə heyətinin gündəliklə bağlı yaranan çıxılmaz vəziyyəti həll etməsi, həqiqətən də onların beynəlxalq iqlim danışıqlarında artan rolunu göstərdi. Bu cür vasitəçilik səyləri, şübhəsiz ki, Azərbaycanın COP29-a ev sahibliyi etməsi ilə əlaqədar artan məsuliyyətlərini dəstəkləyirdi və o zamandan bəri iqlim gündəliyindəki irəliləyişlər üçün zəmin yaratdı.